MARKAZIY OSIYODA JAMIYAT, GENDER VA OILA xalqaro ilmiy jurnali

Ushbu maqolada harbiy xizmatchilarning oilaviy munosabatlariga xizmat faoliyatining ta’siri tahlil etilgan. Harbiy xizmatchilar xizmat faoliyati xususiyatlari sababli murakkab va oʻziga xos oilaviy munosabatlarga ega ekanligi yoritib berilgan.

Mazkur maqolada o‘smirlarning ogohlik va hushyorlik fazilatlari rivojlanishi, dunyoqarashi shakllanishida oilaning hamda oilaviy tarbiyaning o‘rni yoritib berilgan. Shuningdek, muallif bu boradagi jahon va o‘zbek olimlarining ishlari hamda firklarini keltirib o‘tgan.

Maqolada bugungi kunda yurtimizda ayollar uchun yaratib berilayotgan sharoitlar, shunga qaramay taqdir taqozosi bilan odam savdosining qurboniga aylanayotgan ayollar, taqdirlar, bu tuzoqqa tushib qolmaslik uchun nima qilish lozimligi, chora-tadbirlar xususida so‘z borgan. Shuningdek, dunyoda odam savdosi qurboni bo‘layotgan, odamlar ekspluatasiyasidan topiladigan daromad statistkiasi keltirilgan.

Maqola ilk bolalik davridagi bolalarni maktabgacha ta’lim tashkiloti sharoitlariga moslashtirishning psixologik omillarini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Adabiyotlar tahlili o‘g‘il va qiz bolalar o‘rtasidagi moslashish shartlari, oiladagi bolalar soni va moslashish davrining davomiyligi o‘rtasidagi bog‘liqlik mavjudligini ko‘rsatadi. Psixologik-pedagogik adabiyotlarni tahlil qilish asosida bolalarni maktabgacha ta’lim muassasasi sharoitlariga moslashtirishni optimallashtirishga qaratilgan, ya’ni bolaning maktabgacha ta’lim tashkilotining ijtimoiy-madaniy muhitiga tezroq va xavfsizroq moslashishi yuzasidan amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.

Maqolada etnomadaniyatni rivojlantirishning ijtimoiy-madaniy, ma’naviy-g‘oyaviy omillari tahlil qilingan. Shuningdek, hozirgi kunda yo‘qolib ketish xavfi va an’anaviy madaniyatni qayta tiklashning iloji yo‘qligi to‘g‘risida ko‘pgina fikrlar mavjud. Shuning uchun ham etnosni o‘rganishdagi qiyinchiliklar ushbu hodisani turlicha talqin qilishning mavjudligidadir.

Maqolada shaxsda altruizm xususiyatining rivojlanish omillari haqida ilmiy mulohaza va takliflar bayon etilgan. Shuningdek, maqolada altruizmning turlari keltirilgan.

Maqolada eshitishida nuqsoni bo‘lgan talabalarning ijtimoiy moslashuvchanligi rivojlanishining hozirgi holati tahlil qilingan. Shuningdek, eshitishda nuqsoni bo‘lgan talabalar guruhida har uchinchi talaba qoniqarsiz darajadagi shaxsiy yetuklik egasi ekanligi ma’lum bo‘ldi.

Maqolada bo‘lajak o‘qituvchilar o‘quv-ilmiy faoliyati motivatsiyasining psixologik xususiyatlari haqida ilmiy mulohaza va takliflar bayon etilgan.

Ushbu maqolada xalqimiz qadimiy xotiralarining qayta tiklanishi, O‘zbek xalqi yer yuzining janatmakon go‘shasida yashayotgan va butun dunyoga namoyon etayotgan Sharqona urf-odatlari bilan nihoyatda sodda, dunyoqarashi keng, mehnatkash xalq bo‘lish bilan birga, boshqa xalqqa hurmat bilan qarashi, shuningdek, g‘ururli va jasoratli bo‘lishi bu millatning faxridir. Maqolaning mazmunida o‘zbeklarga xos Sharqona axloq fazilatlari haqida ma’lumot berilgan.

Maqolada kelgusida oilaviy munosabatlar an’anaviy modelining yanada layoqatsizligining ko‘rsatkichlari sifatida ajralishlar sonining ko‘payishi, ro‘yxatga olingan nikohlar sonining kamayishi va tug‘ilishlarning kamayishi haqidagi ma’lumotlar keltiriladi.

Hozirgi vaqtda ota-ona qaramog‘isiz qolgan bolalar uchun mo‘ljallangan ta’lim muassasalarini institutsionalizatsiya qilish masalasi dolzarbdir. Biroq bu amaliyot O‘zbekiston uchun yangilik bo‘lib, shuning uchun bu jarayonni amalga oshirishning barcha xususiyatlarini hisobga olish, ushbu yondashuvni amalga oshiruvchi davlat uchun yuzaga keladigan afzallik va qiyinchiliklarni xolisona baholay olish zarur. Ushbu maqolada turli xorijiy mamlakatlarda ota-ona qaramog‘isiz qolgan bolalar to‘g‘risidagi statistik ma’lumotlar keltirilgan, vasiylikning muqobil shakllari amaliyotini qo‘llash bo‘yicha xalqaro tajriba tahlil qilingan, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasining deinstitutsionalizatsiya bo‘yicha hozirgi pozitsiyasi va uning yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan omillari hamda oqibatlari ochib berilgan.

Ushbu maqolada O‘zbekistonda masofaviy bandlik yuzaga kelishining shartlari va omillari o‘rganildi. Masofaviy bandlik ko‘lami va uning mehnat bozori subyektlari duch keladigan konstruktiv ko‘rinishlarini tahlil qilish asosida masofaviy bandlikning afzalliklari va kamchiliklarini tizimlashtirishning o‘ziga xos uslubiy yondashuvlari o‘rganildi. “Masofaviy bandlik” tushunchasi hali ham yangi hodisa bo‘lib, terminologiya nuqtai nazaridan tanish bo‘lmaganligi sababli ushbu yangi atamaning paydo bo‘lish haqida o‘rganildi.

Maqolada shaxsda hasad hissi namoyon bo‘lishi va ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilarida hasadning rivojlanish omillari haqida ilmiy mulohaza va takliflar bayon etilgan.

Mazkur maqolada inson hayoti davomida aqliy bilimlari natijasida barkamollikka erishishi, Abu Nasr Forobiyning merosida ma’naviy madaniyat masalalarining ifodalanishi, insonning xulq-atforidagi ijobiy xislatlar yuzasidan fikrlar keltirilgan.

Ushbu maqolada zamonaviy migratsiya jarayonida qadriyatlar to‘qnashuvining psixologik muammolari keltirilgan. Yangi ijtimoiy muhitga moslashish, integratsiyalash va uning usullari haqida yoritilgan. Xorijiy olimlar tomonidan qadriyatlar va migratsiya jarayonini tadqiq etilganligi yozilgan. Migratsiya jarayonida qadriyatlarni saqlab qolish bo‘yicha psixologik tavsiyalar berilgan.

Maqolada ijtimoiy tasavvurlar konsepsiyasidan kelib chiqadigan shaxs ijtimoiy tasavvurlari tizimida bolaning o‘zi va o‘z fazilatlari to‘g‘risidagi tasavvurlari, eng avvalo, jamiyatda tutgan o‘rni va maqomini belgilovchi muhim mexanizm ekanligi, uning mazmuni shaxsning nafaqat o‘ziga, balki o‘zga shaxslarga bo‘ladigan ijtimoiy munosabatlari va ijtimoiy xulqning asosi hisoblanishi haqida so‘z yuritiladi. Bunda qanday ijtimoiy omillar va guruhlarning yetakchi rol o‘ynashi ilm-fan nuqtayi nazaridan muhim ekanligi g‘oyasini asoslashga bag‘ishlangan.