Maqolada Yangi O‘zbekistonda bunyod etilayotgan yangi ma’naviy makon qiyofasining milliy va umuminsoniy qadriyatlar bilan aloqadorligi, xalqimizning ma’naviy-ma’rifiy hayotidagi islohotlarining jadallashuvi, ma’naviy-ma’rfiy sohasida yo‘l qo‘yilayotgan kamchiliklarni bartaraf etishga xizmat qiladigan taklif va tavsiyalar berilgan.

Mazkur maqolada oilalarning mustahkamligi, ularning ijtimoiy-ma’naviy barqarorligini ta’minlashning ijtimoiy ahamiyati yoritib berilgan. Muallif Singapur va Malayziya tajribasi asosida ushbu mamlakatlarda davlat va jamiyat tomonidan oilalarning ijtimoiy-ma’naviy muhitini sog‘lomlashtirish, oilaviy ajrashishlarning oldini olish, keksalar, xususan, qaynonalarning oila mustahkamligidagi rolini kuchaytirish borasida amalga oshirilayotgan ishlarga e’tibor qaratgan.

Maqolada yaqin yillarda oilalar barqarorligini ta’minlash uchun mamlakatimizda ayollar masalasining umumijtimoiy jihatlari, uning madaniy-ma’naviy xususiyatlarini hamda oilaviy munosabatlarni yo‘lga qo‘yishning ijtimoiyiqtisodiy, huquqiy, ma’rifiy-tashkiliy jihatdan o‘ziga xosligini har tomonlama o‘rganish dolzarb masalalardan biri ekanligi hamda qizlarni qadriyatlar tizimi bo‘yicha tarbiyalashda erkak va ayolning teng huquqliligi xususida so‘z boradi.

Mazkur maqolada o‘smir yoshdagi o‘quvchilarda gender yondashuv asosida oilaviy qadriyatlarga nisbatan munosabatni shakllantirish masalasi yoritilgan. Unda gender tushunchasining mohiyati, ayol va erkak rollarining ijtimoiy jihatlariga ta’siri hamda ularning tarbiyaviy ahamiyati tahlil etilgan. Muallif oila institutining jamiyatdagi o‘rni, uning ma’naviyaxloqiy qadriyatlar tizimidagi ahamiyatini ochib beradi. Pedagogik nuqtayi nazardan, o‘quvchilarda oilaga nisbatan qadriyatli munosabatni shakllantirishda gender tenglik, milliy an’analar va ma’naviy merosning uyg‘unligi asosiy mezon sifatida belgilangan. Shuningdek, maqolada o‘qituvchilar va ota-onalar uchun amaliy tavsiyalar, mavjud muammolar hamda ularni bartaraf etishyo‘llari ko‘rsatib o‘tilgan

Mazkur maqolada milliy qadriyatlar negizida shakllanayotgan oilaviy murosa tamoyillarining jamiyat barqarorligi va ma’naviy uyg‘unlikni ta’minlashdagi o‘rni tahlil etilgan. Unda o‘zbek xalqining asrlar davomida shakllangan urf-odatlari, an’analari hamda axloqiy qarashlari oilaviy totuvlik, o‘zaro hurmat, bag‘rikenglik va sabr-toqatni mustahkamlovchi omil sifatida talqin qilinadi. Shuningdek, maqolada zamonaviy globallashuv sharoitida milliy qadriyatlarni asrash, yoshlar ongiga murosa madaniyatini singdirish va oilaning ma’naviy immunitetini kuchaytirish zarurati ilmiy asosda yoritilgan. Natijada, milliy qadriyatlar oilaviy murosa tamoyillarining poydevori va ijtimoiy barqarorlik kafolati sifatida baholangan.

Maqolada inson shaxsining shakllanishiga ta’sir ko‘rsatuvchi subyektiv omillardan biri bo‘lmish aniq maqsadga yo‘naltirilgan tarbiya jarayoni haqida so‘z boradi. Muallif tomonidan inson shaxsi mutlaqo o‘zgarmas fenomen emasligi ta’kidlanib, uning tarkibidan joy olgan elementlar insonning butun umri davomida shakllanib va takomillashib borishi yoritilgan. Xususan, maqolada inson shaxsining shakllanishi, kamol topishida aniq maqsadga yo‘naltirilgan ongli faoliyat ya’ni tarbiyaning o‘rni ochib berilgan. Jumladan, uzluksiz ma’naviy tarbiya yagona maqsadga bo‘ysundirilganida, har bir subyekt umumiy maqsadning aniq bir qismini mufassal bajarganidagina mazkur subyektiv omilning samarasi baland bo‘lishi ilmiy asosda yoritib berilgan.

Ushbu maqolada mehnat motivatsiyasining gender xususiyatlari, ya’ni erkak va ayollarning mehnatga bo‘lgan ichki hamda tashqi rag‘batlaridagi farqlar tahlil qilinadi. Maqolada o‘rta yoshdagi ishchi va xizmatchilar o‘rtasida so‘rovnoma va kuzatuv metodlari orqali o‘tkazilgan tadqiqotimiz ma’lumotlari yig‘ilgan. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, ayollar uchun ijtimoiy barqarorlik, jamoaviy muhit va ma’naviy qadriyatlar muhim omil bo‘lsa, erkaklar uchun moddiy rag‘bat, karyera o‘sishi va mustaqillik yetakchi omillar sifatida namoyon bo‘lgan. Tadqiqot natijalari mehnat psixologiyasi va boshqaruv psixologiyasi sohasida qo‘llanilishi mumkin.

Bugungi kunda jahon bo‘ylab yuz berayotgan global o‘zgarishlar nafaqat bizda, balki barcha davlatlarning ta’lim tizimiga kuchli ta’sir qilmoqda. Taraqqiyotimizning yangi bosqichida mamlakatda ta’lim-tarbiya masalasiga alohida e’tibor qaratilmoqda. Dunyoning yetakchi ilmiy-ta’lim muassasalari bilan yaqin hamkorlik aloqalari o‘rnatish, o‘quv jarayoniga ilg‘or xorijiy tajribalarini joriy etish, ayniqsa, istiqbolli pedagog va ilmiy kadrlarni xorijning yetakchi ilmiy-ta’lim muassasalarida stajirovkadan o‘tkazish va malakasini oshirish borasidagi ishlar bugungi kunning dolzarb masalasidir. G‘arb sivilizatsiyasi yuz yildan ortiqroq vaqtdan buyon Sharq ma’naviy madaniyatining ta’sir kuchini boshdan kechirmoqda. Sharq va G‘arb ma’naviyatining o‘zaro yaqinlashuvi integratsiyasi stixiyali emas, ong bilan siyosiy yo‘naltirilgan faoliyat bo’lishi kerak. Ma’rifatli avlodni tarbiyalash zarurati Sharq va G‘arb ma’naviyati bilan birga bahra olishga intilarkan, o‘z ma’naviy qadriyatlaridan voz kechmasdan, ularni yaxshi saqlagan holda keyingi evolyutsiya bosqichlariga ko‘tarilishlari kerak.

Ushbu maqolada oilaviy qadriyatlarning mazmun-mohiyati hamda ularni shakllantiruvchi va rivojlantiruvchi determinantlar tahlil qilingan. Oilaviy qadriyatlar jamiyat barqarorligining asosiy omillaridan biri bo‘lib, ular avloddan avlodga o‘tuvchi an’ana, urf-odat va ma’naviy meros sifatida namoyon bo‘ladi. Maqolada oilaviy qadriyatlarni harakatlantiruvchi determinantlar biologik, ijtimoiy, iqtisodiy, psixologik va madaniy omillar nuqtayi nazaridan tasniflanadi. Har bir determinant oilaning mustahkamligi va davomiyligiga qanday ta’sir ko‘rsatishi, xususan, globallashuv, migratsiya, texnologik taraqqiyot va ijtimoiy o‘zgarishlarning oilaviy qadriyatlarga ta’siri muhokama qilinadi. Tadqiqot natijasida oilaviy qadriyatlarning saqlanishi va rivojlanishi uchun zarur bo‘lgan omillar aniqlanib, ularning barqarorligini ta’minlash yo‘llari taklif etilgan. Mazkur ish oilaviy qadriyatlar bo‘yicha tadqiqot olib boruvchi mutaxassislar va keng jamoatchilik uchun foydali ma’lumot manbayi bo‘lib xizmat qiladi.

Ushbu maqolada milliy-ma’naviy hamda zamonaviy qadriyatlar oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlik va ularning jamiyat taraqqiyotidagi oʻrni tahlil qilinadi. Milliy an’analar, urf-odatlar, ma’naviy meros va milliy oʻzlikni saqlagan holda globallashuv jarayonida shakllanayotgan zamonaviy qadriyatlar bilan uygʻunlashuv tendensiyalari yoritiladi. Shuningdek, jahon miqyosida olib borilgan tadqiqotlar natijalari bir necha davlatlar misolida yoritiladi.

Maqolada tadqiqot natijalari asosida talabalar turar joyida axloqiy muhit va unga ta’sir etuvchi omillar hamda mavjud muammolar yoritib berilgan. Shuningdek, unda talaba qizlar orasidagi o‘zaro munosabatlar va ularning TTJdagi axloqiy muhitga ta’siri tahlil qilingan.