Fuqarolarning muammolarini davlat miqyosida ko‘rib chiqish usuli turli davr va turli davlatlatlarda o‘ziga xos ravishda bo‘lgan. O‘zbek davlatchiligi tarixida ham fuqarolarning muammosini o‘rganish va ularni ijobiy hal qilish masalasi davlat va fuqaro munosabatlarini ko‘rsatib beradi. Amaldorlar amirga yozgan hisobotlarida minnatdorchilik izhorlarini ma’lum qilishgan. O‘rganilgan hujjatlar tahlili Buxoro amirining arki o‘z davrida fuqarolar muammosini eshitadigan va uni insonparvarlik tamoyillari asosida qonuniy ko‘rib chiqadigan qabulxona vazifasini bajarganini ko‘rsatadi.

Maqolada fuqarolarning о‘zini о‘zi boshqarish organlari faoliyati ustidan samarali jamoatchilik nazoratini о‘rnatish mexanizmlarini ishlab chiqish va takomillashtirishning dolzarb masalalari, fuqarolarning о‘zini о‘zi boshqarish organlari faoliyatida jamoatchilik nazoratini ta’minlash vositalari va ularni takomillashtirish masalalari о‘rin olgan. Maqolada fuqarolarning о‘zini о‘zi boshqarish organlari tomonidan jamoatchilik nazoratini tashkil etishning bir nechta shakllari, ya’ni davlat organlariga murojaatlar va sо‘rovlar; davlat organlarining ochiq hay’at majlislarida ishtirok etishi; jamoatchilik muhokamasi; jamoatchilik eshituvi; jamoatchilik monitoringi; jamoatchilik ekspertizasi; jamoatchilik fikrini о‘rganish; fuqarolarning о‘zini о‘zi boshqarish organlari tomonidan davlat organlari mansabdor shaxslarining hisobotlari va axborotini eshitish kabilar tadqiq etilib, bu boradagi ishlarni samarali amalga oshirish yuzasidan amaliy takliflar va uslubiy tavsiyalar berilgan.

Ushbu maqolada nogironlarni ijtimoiy himoya qilish sohasidagi siyosiy o‘zgarishlar yoritilgan. Hozirgi vaqtda ijtimoiy muhitning qulayligi va nogironlarning jamiyatga integratsiyalashuvi dolzarb masala sanaladi. Chunki nogironlarning huquq va manfaalatlari darajasini oshirish vazifalarini kompleks hal qilish zarurati zamonaviy jamiyatning asosiy ijtimoiy jihatlaridan biri. Bugungi kunda O‘zbekistonda taraqqiyotning salbiy demografik tendentsiyalarining zamonaviy sharoitida jamiyatdagi nogironlarni ijtimoiy-iqtisodiy himoya qilish dolzarb vazifaga aylanib bormoqda. Bu kadrlar taqchilligi hamda davlat iste’mol fondlariga bo‘lgan ijtimoiy yukni kamaytirishga qaratilgan. Ushbu maqolada nogironlarning jamiyatga integratsiyalashuviga ta’sir etuvchi ijtimoiy-siyosiy omillar: ularning turmush darajasi, davlat darajasida ijtimoiy himoyaning asosiy muammolari, ularning bandligiga ta’sir etuvchi omillar, nogironlarni turli kasblarga o‘rgatish va ularning malakasini oshirishga qaratilgan davlat dasturlari tahlil qilinadi.

Ushbu maqolada xizmat ko‘rsatish tarmoqlarida investitsiya siyosati samaradorligini oshirish yo‘llari, xizmat ko‘rsatish sohasida investitsion mablag‘larning shakllanishi, davlat-xususiy sherikligi asosida xizmat ko‘rsatish sohasi rivojlantirishining investitsion usullari va vositalari, davlat investitsion strategiyasi doirasida xizmat ko‘rsatish sohasi xo‘jalik subyektlarining tarmoq tarkibi, ularning samaradorligini aniqlash mexanizmlari, ijtimoiy ahamiyatga ega strategik loyihalarni boshqarish va moliyalashtirish bo‘yicha xususiy sektorning ishtirokini ta’minlash usullari hamda davlat-xususiy sherikligi mexanizmini joriy etishning ba’zi cheklovlari, davlat risklarini tizimli tartibda aniqlash va tasniflash mezonlari hamda davlat-xususiy sherikligi mexanizmini joriy qilishning samarali yo‘llari tadqiq qilingan.

Maqolada respublikamizda mintaqaviy turizm salohiyatini oshirish va uni hayotga tatbiq etishga xizmat qiladigan barcha jihatlarga katta e’tibor qaratilgan. Shuningdek, mintaqaviy turizmni innovatsion rivojlantirishning konseptual yo‘nalishlari, xususan, Qashqadaryo viloyatining mintaqaviy turizmini samarali rivojlantirishning strategik istiqbollari, innovatsion yondashuv asosida
hududiy turizmni rivojlantirishning ijtimoiy-iqtisodiy samaradorligini oshirish tahlil qilingan

Maqola bandlik va barqaror iqtisodiy o‘sish o‘rtasidagi bog‘liqlik masalalariga bag‘ishlangan. Maqolada keltirilgan tadqiqot mantig‘i quyidagicha. Bunday munosabatlarni baholash uchun iqtisodiy o‘sish va bandlikni rivojlantirishning hozirgi holatining xususiyatlari qanday ekanligini, ularning evolyutsion shakllanishi qanday modellar va konseptual yondashuvlar orqali o‘tganligini tushunish kerak. Mahalliy va xorijiy mualliflarning pozitsiyalaridan foydalanib, barqarorlik va o‘sish, o‘sish va bandlik o‘rtasidagi bog‘liqlik, shuningdek, iqtisodiy o‘sishning ish o‘rinlari sonini ko‘paytirish va mehnat unumdorligini oshirish ehtiyojini qay darajada qondirishi ko‘rsatilgan. O‘zbekistonda bandlik tendensiyalari, jami daromadlar o‘sishi, ishhaqi dinamikasi, shuningdek, makroiqtisodiy siyosatning ayrim jihatlarining aholi bandligiga ta’sirini qamrab oluvchi bir qator muhim masalalar tahliliga e’tibor qaratilmoqda

Maqolada nikoh jarayonining Navoiy viloyati hududlaridagi holati aks ettirilgan. Unda respublika va viloyat ko‘rsatkichlari tahlil qilinib, geografik omillar ta’siri o‘rganilgan. Shu bilan birga, viloyatda nikohga kirish ko‘rsatkichlarining 2000–2021-yillar dinamikasi aniqlangan hamda uning indeksi ishlab chiqilgan. Viloyatda 16–69 yoshga nisbatan nikohga kirganlar ko‘rsatkichi ishlab chiqilgan.

Bugungi globallashuv jarayonida har qaysi mustaqil davlat, har bir millat oldida oʻz madaniyati, urf-odat, an’analarini asrab-avaylash, uni oʻzidan keyingi avlod vakillariga yetkazish masalasi bilan bir qatorda oʻzga xalq, davlat fuqarolarining madaniyati, urf-odat va qadriyatlariga hurmat bajo keltirish, ularga doʻstona munosabatda boʻlish masalasi ham oʻz dolzarbligini saqlab qolmoqda. UNESCOning madaniyatlar xilma-xilligi haqidagi umumiy deklaratsiyasida madaniyat dunyodagi jamiyat va ijtimoiy guruhlarga taalluqli madaniy-moddiy, intellektual-hissiy belgilar yigʻindisi sifatida qaralishi, insonlar hayot tarzi, ularning birgalikda yashash malakasi, qadriyatlar tizimi, an’analari va e’tiqodlarini
oʻz ichiga olishi zarurligi, har bir madaniyatni hurmat qilish, bagʻrikenglik va birdamlik xalqaro tinchlik
va xavfsizlik garovi ekanligi ta’kidlangan.

Ushbu maqolada respublikamizda xotin-qizlar kompetensiyasini shakllantirishning maqsad va vazifalari, xotin-qizlar salohiyatidan samarali foydalanishning asosiy tamoyillari, shuningdek, ularning intellektual salohiyatini shakllantirish modelini ishlab chiqish jarayoni tadqiq etilgan

Maqolada jamiyatimizning hozirgi rivojlanish bosqichida professional ta’lim tizimida yoshlarni mehnat bozori ehtiyojlari asosida zamonaviy va sifatli kasbga o‘qitish tizimini Yevropa standartlari asosida joriy etilishining mohiyati yoritib berilgan. Tahlillar asosida mehnat bozorida yoshlarning kasb-hunar egallash va shu orqali ish bilan bandlik masalalaridagi muammolar aniqlangan. Shuningdek, professional ta’lim muassasalari mehnat bozorida yoshlarni davlat va xususiy sektordagi ish beruvchilarning ehtiyojlari asosida zamonaviy kasblarga sifatli tayyorlashni takomillashtirish bo‘yicha ilmiy va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan

Maqolada o‘smirlarning o‘z joniga qasd qilishi bilan bog‘liq psixologik omillar va ijtimoiy sharoitlardagi farqlar ko‘rib chiqiladi. Muallif o‘smirlar o‘z joniga qasd qilishning oldini olish va davolash choralarini ishlab chiqishda gender xususiyatlarini hisobga olish muhimligiga e’tibor qaratadi.

Ushbu maqolada mintaqada migrantlar toifalarga bo‘lib tahlil qilingan, ayol mehnat migrantlari to‘g‘risidagi xalqaro kelishuvlar ko‘rib chiqilgan. Ayollar mehnat migratsiyasini tartibga solish bo‘yicha xorij mamlakatlari tajribasini o‘rganish asosida O‘zbekiston uchun ilmiy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Jamiyatda jinslararo munosabatlarni tushunish va tartibga solishda gender tadqiqotlari muhim ahamiyat kasb etadi. Gender madaniyati tushunchasi ushbu tadqiqotlarning asosiy tushunchalaridan biri bo‘lib, maqolada ushbu tushuncha mohiyati, tarkibiy qismlari va darajalari yoritilgan, gender madaniyatni shakllantirish usullari bayon qilingan.

Ushbu maqolada aholining keksayish darajasi, keksayish jarayonlari, tug‘ilish va o‘lim ko‘rsatkichlari, keksayish jarayonlarini baholovchi metrikalar, qarish indeksi, qarish jarayoni, qarish sabablari, keksa guruhlar va kelajakdagi keksa odamlar ahvolining ko‘rsatkichlari, faol uzoq umr ko‘rish indeksi ko‘rsatkichlari batafsil tahlil qilingan.

Mazkur maqolada ijtimoiy medianing O‘zbekistonga kirib kelishi, rivojlanishi, bu boradagi ta’sir etuvchi omillar yoritib berilgan. Shu bilan birga, soha tadqiqotchilari tomonidan “ijtimoiy media” tushunchasiga nisbatan yondashuvlar ham qisqacha tahlil qilingan. Shuningdek, O‘zbekistonda ijtimoiy medianing hozirgi holati, foydalanuvchilarning ijtimoiy tarmoqlar va mobil messenjerlarni ishlatishdagi ulushlari statistik ma’lumotlar tahlili berib o‘tiladi. Bundan tashqari, mamlakatimiz ijtimoiy media maydonidagi muammolar, salbiy holatlar tadqiqot doirasida ochib berishga harakat qilingan.

Ushbu maqolada zamonaviy ta’lim g‘oyalari va an’anaviy pedagogik qarashlarni uyg‘unlashtirish orqali talabalar befarqligini qanday qilib motivatsiyaga aylantirish mumkinligi haqida amaliy usullar ko‘rib chiqiladi. Jon Dyui, Lev Vygotskiy va Abdulla Avloniy asarlari asosida bu tadqiqot o‘quvchiga yo‘naltirilgan ta’lim, individual yondashuv va qo‘llab-quvvatlovchi o‘quv muhitining ahamiyatini ta’kidlaydi. Avloniyning axloqiy-falsafiy qarashlari, xususan, uning mashhur “Turkiy Guliston yoxud axloq” kitobiga asoslanib, mehnatsevarlik, o‘zini boshqarish va ongli ta’limning ahamiyatini ko‘rsatadi. Dyui ilgari surgan tajribaviy ta’lim konsepsiyasi faollik, tahliliy fikrlash va demokratik sinf muhitini rag‘batlantiradi. Vygotskiyning “Yaqin rivojlanish zonasi” nazariyasi esa ijtimoiy muloqotning o‘rganishdagi muhim rolini ko‘rsatadi. Maqolada ushbu turli yondashuvlarni birlashtirish orqali talabalarni ilhomlantirish va darsda faol ishtirokni kuchaytirish bo‘yicha kompleks
strategiyalar taklif etiladi.

Ushbu maqola aloqa va muloqotni yaxshilash uchun til grafik belgilarini uy muhitiga integratsiya qilishning afzalliklarini o‘rganadi. Kengaytirilgan va muqobil aloqa (KMA) tizimlarida keng qo‘llaniladigan til grafik belgilari og‘zaki muloqot muammolariga duch kelgan shaxslar uchun qimmatli vositani taklif qiladi. Uyda bu belgilardan foydalanishning afzalliklari orasida og‘zaki nutqi yaxshi bo‘lmagan shaxslar uchun muloqotni rivojlantirish, inklyuziv muhit yaratish, bolalarda erta til rivojlanishini qo‘llab-quvvatlash, umidsizlikni kamaytirish va boshqalar kiradi. Til grafik belgilarining sozlanishi va moslashuvchan tabiati oilalarga aloqa tizimlarini individual ehtiyojlarga
moslashtirishga imkon beradi, bu esa ko‘proq bog‘langan va kommunikativ oilani rivojlantirishga yordam beradi.

Maqola muallifi oilani tahlil qilishning yetakchi yondashuvlaridan biriga, ya’ni oilaning tizim sifatidagi nuqtayi nazariga murojaat qiladi. Ushbu yondashuvning asosiy qoidalari ikkita asosiy bayonotdir: 1) butun boshli, uning qismlari yig‘indisidan kattaroqdir; 2) butunning barcha qismlari va jarayonlari bir-biriga o‘zaro ta’sir qiladi va o‘zaro shartlashadi. Maqolada, shuningdek, yakuniy malakaviy ish doirasida amalga oshirilgan mintaqamizdagi oila tizimlarining uyg‘unligi va moslashuvchanligi parametrlarini o‘rganish natijalari e’lon qilingan.

Ushbu maqolada oilaviy ajrimlar to‘g‘risidagi panel ma’lumotlardan foydalangan holda, hududlardagi oilaviy ajrimlar, ularning soni, ishsizlar soni, aholi zichligi, real daromadlari, tashqi migratsiya hamda uy-joy bilan ta’minlanganlik darajasi bilan o‘zaro ta’siri o‘rganildi. Tadqiqotlar “Pooled OLS estimator (POLSE)”, “Fixed effects estimator (FEE)”, “Random effects estimator (REE)” modellari asosida ekonometrik tenglamalar ishlab chiqildi va tahlil qilindi.

Maqolada oiladagi nizolarning sabablari va ehtimoliy yechimlari ko‘rib chiqiladi, nizolarni hal qilishning eng samarali usullari haqida fikrlar ilgari suriladi. Oila eng muhim ijtimoiy institut bo‘lib, uning mavqeyi, mustahkamligi davlat va butun jamiyat barqarorligini belgilaydi. Har qanday ijtimoiy ziddiyatning asosi – qarashlar va e’tiqodlar to‘qnashuvi. Oila hamjihatligini saqlagan
holda qarama-qarshiliklarni hal qilishni tushunish juda muhimdir

Maqolada shahar madaniyati, uning tarkibiy qismlari, elementlari, shaxs ma’naviy qiyofasining shakllanishi va rivojlanishi jarayonidagi muhim omillar, ularni shakllantiradigan mexanizmlar, ular keltirib chiqaradigan natijalar, shu bilan birga, ular bilan bog‘liq taklif va tavsiyalar to‘g‘risida fikr yuritiladi.

Maqola mualllifi shaxs adaptatsiyasi muammolari psixologiya fanining asosiy muammolaridan ekanligini asoslab o‘tadi. Shuningdek, gender stereotipizatsiyasining yoshlarning psixologik adaptatsiya/dezadaptatsiyasiga ta’siri o‘rganiladi.

Tolerantlik tushunchasi ko‘p asrlar davomida shakllangan bo‘lib, bu jarayon hozirgi kungacha davom etmoqda. Turli ma’lumot manbalari bizga ushbu so‘zning turfa ta’riflarini beradi, ba’zida hatto bir-biriga zid keladi. Odamlar orasida bu boradagi fikrlar ham har xil. Ba’zilar bag‘rikenglik dunyo tinchligining kaliti va baxtli kelajak poydevori, deb hisoblaydi. Boshqalar esa bag‘rikenglik faqat befarqlik va vijdonsizlikni yashirish, degan haqiqat tarafdorlari hisoblanadi

Ushbu maqolada xizmat ko‘rsatish sohasi rivojlanishining ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati, mazmuni va mohiyati, sohada amalga oshirilayotgan tarkibiy o‘zgarishlar, xizmatlarning tasnifiy belgilari bo‘yicha turlari va tavsifi hamda xizmatlar sohasini samarali rivojlantirishning o‘ziga xos xususiyatlari va tamoyillari tadqiq qilingan.

Mazkur maqolada ijtimoiy pedagogikada ishontirish metodlarining mazmuni, ahamiyati va qo‘llash xususiyatlari tahlil qilingan. Ishontirish metodlari ijtimoiy tarbiya jarayonida shaxsning qarashlarini shakllantirish, ijobiy ta’sir ko‘rsatish va insonning ijtimoiy moslashuvini rivojlantirishda asosiy vositalardan biri hisoblanadi. Maqolada ushbu metodlarning nazariy asosi va amaliyotdagi o‘rni yoritilib, samarali qo‘llash yo‘llari ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, pedagogning ishontirish jarayonidagi kompetensiyalari va uslublari xususida fikr yuritilgan. Ishontirish metodlari orqali shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim va tarbiya tizimini takomillashtirish imkoniyatlari tahlil qilingan