Ushbu maqolada xotin-qizlarning ehtiyojlari, qiziqishlari, bandligi, tadbirkorligi, ta’lim olish imkoniyati, ijtimoiy faolligi hamda ijtimoiy-huquqiy himoyalanganlik darajasi ilmiy-nazariy o‘rganish va tegishli takliflar ishlab chiqish masalalari ko‘rib chiqilgan.

Maqolada mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga ta’sir etadigan omillardan biri – mehnat migratsiyasi haqida so‘z boradi. Shuningdek, ayollar mehnat migratsiyasining tarixiy kelib chiqishi, zamonaviy ko‘rinishlari, va rivojlanishiga ta’sir etgan omillar tahlil etilgan.

Maqolada Jahon Sog‘liqni Saqlash Tashkilotining Global observatoriyasi ma’lumotlari hamda Yevropa mintaqaviy byurosining “O‘z joniga qasd qilishning oldini olish: global imperativ” nomli hisobotidan foydalangan holda, o‘z joniga qasd qilishning oldini olish bo‘yicha turli ilmiy adabiyotlar tahlil qilingan. Shuningdek, o‘z joniga qasd qilishning oldini olish borasida samarali natijalarga erishgan davlatlarning tajribalari to‘g‘risida ma’lumot berilgan.

Ushbu maqolada aholining turmush darajasini o‘rganishda Statistika agentligining ma’lumotlariga asosan aholining umumiy daromadlari, aholi jonboshiga umumiy daromadlari, ijtimoiy transfertlar hamda ijtimoiy tabaqalanishni ifodalovchi ko‘rsatkichlar: daromadlarning detsil va kvintil darajalari, ularning umumiy daromadlardagi ulushi tahlil qilingan.

Ushbu maqolada nikohdan ajralishga sanoatning rivojlanish darajasi, aholining ta’lim darajasi, urbanizatsiya, mehnat migratsiyasi kabi ijtimoiy-iqtisodiy omillarning ta’siri tahlil qilingan hamda ajralishlarni kamaytirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Ushbu maqolada aholi keksayishi ko‘rsatkichlari, aholining keksayish darajasi mezoni, qarish shkalasi, keksayish ko‘rsatkichlari, quyidan va yuqoridan keksayish haqidagi ma’lumotlar tahlil qilingan.

Mazkur maqolada jamoatchilik nazorati jamiyatning turli sohalari rivojini ta’minlash va mavjud muammolarni bartaraf etishda olib boriladigan amaliy xatti-harakatlar majmuyi ekanligi, uning turli ko‘rinishlari tarixning turli davrlarida muayyan bosqichlarni bosib o‘tayotganligi, har qanday demokratik qadriyatlar ustuvor bo‘lgan jamiyatda mavjud jarayonlar, islohotlar bevosita jamoatchilik ishtirokisiz amalga oshmasligi kabi masalalari keltirilgan. 

Jamoatchilik ekologik nazoratni tashkil etish, birinchi navbatda, qonunchilik asoslariga tayanishga, uni amalga oshiruvchi mexanizmlarning to‘g‘ri tashkil etilishiga, qolaversa, nazorat
subyektlarining ongli harakati, nodavlat tashkilotlari, yoshlar uyushmalari, ko‘ngilli fuqarolarning hamjihatlikdagi faoliyati tizimning barqarorligini ta’minlashga xizmat qilishi, shuningdek, ekologik barqarorlikni ta’minlashda ekologik nazorat va uning huquqiy asoslari fuqarolik jamiyati institutlari faoliyatini rivojlantirishda muhim masala ekanligi ta’kidlab o‘tilgan.

Ushbu maqolada O‘zbekistonda xotin-qizlar norasmiy bandligini ta’minlashning iqtisodiy va huquqiy jihatlarining sotsilogik tahlil qilingan. Shuningdek, xotin-qizlar norasmiy bandligining asosiy xususiyatlari, xotin-qizlar norasmiy bandigining ijobiy va salbiy jihatlari, sabablari, tadbirlar, mexanizmlar yoritilgan. Yakuniy qismda xulosa, taklif va tavsiyalar berilgan.

Mazkur maqolada iste’molchilik jamiyati xususiyatlari va globalizatsiya jarayonining ta’sirida an’anaviy hisoblangan milliylik va vatanparvarlik qadriyatlarining o‘zgarishga yuz tutishi jarayonining aloqadorligi o‘rganilgan. Shu bilan birgalikda, oila qadriyatlarining transformatsiyasi natijasida ayrim jamiyatlarda oila institutining inqirozi atroflicha tahlil qilingan. Olingan xulosalar natijasida globallashuv jarayonining salbiy oqibatlarini bartaraf etish maqsadida o‘zgarishlarning milliy xususiyatlarni inobatga olgan holda o‘zlashtirish lozimligi e’tirof etildi.

Ushbu maqolada eng uzoq umr ko‘ruvchi mamalakatlardan biri sifatida Yaponiya tajribasi o‘rganildi. Mamlakatni o‘rganish tasodifiy ravishda emas, balki geografik joylashuvini ham inobatga olgan holda tanlandi. Shuningdek, uzoq umr ko‘rishga ta’sir ko‘rsatuvchi omillarga ham qisqacha to‘xtalib o‘tildi.

Mazkur maqolada oila va mahalla institutlarining xotin-qizlar orasida OIV infeksiyasi profilaktikasidagi ijtimoiy roli, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish mexanizmlari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Ijtimoiy determinantlar, sog‘lik savodxonligi, stigma va gender omillarining profilaktika samaradorligiga ta’siri empirik ma’lumotlar asosida asoslab berilgan.

Migratsiya hozirgi davrning global jarayoni hisoblanadi. Jahon miqyosida migratsiyaning yo‘nalishlari o‘rganilgan va bu jarayon davom etmoqda. Yurtimizda migratsiya tez sur’atlarda o‘sib borayotgan bo‘lsa-da, bu yo‘nalish bo‘yicha sanoqli tadqiqotlar o‘tkazilgan, kam o‘rganilgan. Mazkur maqolada O‘zbekistonda migratsiya bo‘yicha olib borilgan ilmiy ishlar va loyihalar o‘rganilib, natijalari yoritib berilgan.

Jahonda rivojlanish davrida oilaning mustahkamligi, farovonligi doiraviy muhokamalarda avj olmoqda. Yurtimizda ham keng ko‘lamda oila mustahkamligi yo‘lida targ‘ibot va tashviqot ishlari olib borilmoqda. Mahallalarda xotin-qizlar faollari, hokim yordamchilari oilalarda “sog‘lom oila” shiori ostida turli ishlar olib borishmoqda.

Ushbu maqolada oilaviy ajrimlar to‘g‘risidagi panel ma’lumotlardan foydalangan holda, hududlardagi oilaviy ajrimlar, ularning soni, ishsizlar soni, aholi zichligi, real daromadlari, tashqi migratsiya hamda uy-joy bilan ta’minlanganlik darajasi bilan o‘zaro ta’siri o‘rganildi. Tadqiqotlar “Pooled OLS estimator (POLSE)”, “Fixed effects estimator (FEE)”, “Random effects estimator (REE)” modellari asosida ekonometrik tenglamalar ishlab chiqildi va tahlil qilindi.

Ushbu maqolada bugungi kunda O‘zbekiston ta’lim sohasining faolligini kuchaytirish maqsadida xalqaro standartlar asosida xodimlar uchun yaratilayotgan yangi imkoniyatlar hamda ish samaradorligini oshirish uchun motivatsiya tizimini yanada takomillashtirish bo‘yicha xalqaro tajribalar tahlil qilingan. Zamonaviy boshqaruvda zarur taklif va tavsiyalarni ishlab chiqish inobatga olingan.

Ushbu maqolada O‘zbekistonda xotin-qizlar norasmiy bandligini ta’minlashning iqtisodiy va huquqiy jihatlari sotsilogik tahlil qilingan. Shuningdek, xotin-qizlar norasmiy bandlikning asosiy xususiyatlari, xotin-qizlar norasmiy bandigini ijobiy va salbiy jihatlari, sabablari, tadbirlar, mexanizmlar yoritilgan. Yakuniy qismda xulosa va taklif, tavsiyalar berilgan

Maqolada o‘zbek psixologlari tomonidan oilalardagi er-xotinning emotsional munosabatlarini o‘rganish asosida o‘tkazilgan tadqiqot natijalari taqdim etilgan. Bundan tashqari, maqolada er-xotinning oilaviy shaxslararo munosabatlarining barqarorligini ta’minlashda o‘zaro hurmat va bir-birini tushunish hamda juftlik orasidagi ishonch va muammolar ochib berilgan.

Huquqbuzarlikka moyil o‘smirlar bilan ijtimoiy pedagogik faoliyat yildan yilga rivojlanib bormoqda. Voyaga yetmaganlar huquqbuzarligi profilaktikasida ijtimoiy pedagogik texnologiyalarning samarasi yuqoriligi bunga asos bo‘lmoqda. Ushbu maqolada huquqbuzarlikka moyil o‘smirlar bilan profilaktik ishlarni tashkil etishda ijtimoiy pedagogik texnologiyalarning tavsifi va ahamiyati yoritib berilgan.

Oila jamiyatning o‘zak-negizi hisoblanib, oilalarning buzilishi jamiyatga salbiy tasir etadi. Ajralishning ijtimoiy oqibatlari tug‘ilishning kamayishi, oilada tarbiyani yomonlashishi,mehnat unumdorligining pasayishi, salomatlik ko‘rsatkichlarining yomonlashishi, o‘limning ko‘payishi,
alkogolizmning kuchayishi, qarindoshlik munosabatlariga putur yetishi, o‘z joniga qasd qilishga urinishlarning ko‘payishi, ruhiy kasalliklar xavfining ortishiga sabab bo‘ladi. So‘nggi yillarda O‘zbekistonda ham ajrimlar soni ortib bormoqda. Bunday salbiy oqibatlarning oldini olish maqsadida xorijiy davlatlarda qilinayotgan ishlarni o‘rganib chiqish va ayrimlarini milliy qadriyatlarga mos holda tatbiq etish maqolani asosiy maqsadi hisoblanadi.

Ekologik nazorat nazoratning alohida va mustaqil ko‘rinishi sifatida nazorat qiluvchi subyekt va obyekt o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarning yig‘indisi hisoblanib, ma’lumotlarni to‘plash, baholash va tegishli qarorlar qabul qilish kabi vositalarni o‘z ichiga oladi. Jamoatchilik ekologik nazorati, asosan, boshqaruvning kichik bo‘g‘ini bo‘lgan o‘zini o‘zi boshqarish organlarida (mahallalarda) olib borilishi boshqaruvning nomarkazlashgan prototipini namoyon etadi hamda mahalliy darajada qarorlar qabul qilish uchun zamin yaratadi. Boshqacha aytganda, mahalla – bu kichik boshqaruv organi sifatida barcha yo‘nalishlarda o‘zining eng yaxshi xususiyatlarini namoyon qiluvchi tuzilmadir.

Mazkur maqolada o‘smirlarning xulq-atvorida hushyorlik va ogohlik fazilatlarini shakllantirish, oilada va ta’lim sohasida ijobiy ijtimoiy, ma’naviy, psixologik muhitni yaratishning metodik-uslubiy tizimini takomillashtirish bo‘yicha mulohazalar, shu bilan birga, pedagog va pedagogik guruh faoliyatining o‘smirlarga ta’siri borasida o‘tkazilgan tadqiqot natijalari ham keltirilgan

Maqolada ayollar migratsiyasi bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar tahlili yoritib berilgan. Shuningdek, bugungi kunda migratsiyaning ijtimoiy-psixologik muommolari hamda ayollar migratsiyasining psixologik omillari ifodalangan.

Ideal “Men” va real “Men” bir-biriga qarama-qarshi emas, balki bir-birini to‘ldiruvchi tushunchalardir. Bu o‘ziga xoslik shakllanib, shaxs hayotidagi muhim vazifalarni bajaradi, uning rivojlanishi uchun yangi imkoniyatlar yaratadi. Ijtmoiy-iqtisodiy qaramlikka moyil shaxslarda real hamda ideal “men” holatining hayotiy vaziyatlar va shaxsiy tanlovlar bilan o‘zaro aloqadorligi tadqiqot faoliyatida o‘rganilib, mazkur maqola ushbu korrelyatsion bo‘liqlikning mazmun-mohiyatini tahlil qilishga bag‘ishlanadi.

Ushbu maqolada oilaviy munosabatlar va er-xotin rollari to‘g‘risidagi xorijiy mamlakatlar tajribalari o‘rganilgan. Mazkur tadqiqotlar xorijiy mamlakatlardagi turmush tarzi va ijtimoiy-iqtisodiy omillar asosida tanlangan. Oilaviy munosabatlarga ta’sir qiluvchi omillar ham qisqacha ko‘rib chiqilgan.

Maqolada O‘zbekistonda gender tenglik sohasini takomillashtirish jahon tajribasining chuqur tahlili asosida o‘rganilib, uni mahalliy sharoitlarimizga moslashtirgan holda samarali tatbiq etishning ahamiyati, shuningdek, amalga oshirilayotgan ishlar yoritilgan.