Ushbu maqolada ayollar tashqi va ichki mehnat migratsiyasi masalalari, ularni huquqiy tartibga solish xususiyatlari, O‘zbekistonda aholi migratsiyasi holati, ayollar migratsiyasi sabablari va omillari, chet ellik ish beruvchilar va xorijiy kompaniyalar hamkorligi kabi masalalar ko‘rib chiqilgan.

Vaqt o‘tishi bilan odamlar o‘zlarining hayoti va sog‘lig‘iga e’tibor berishlari tobora ommalashib bormoqda. Bugungi kunda ayollar o‘rtasida fitnes jadal rivojlanmoqda. Ushbu sport bilan shug‘ullanish nafaqat tanaga, balki ayollarning motivatsiyasini oshirishga va sog‘lig‘ini yaxshilashga yordam beradi. Ushbu maqolada biz fitnesning ayollar hayotidagi ahamiyatini, uning salomatlik va motivatsiyaga qanday ta’sir qilishini ko‘rib chiqamiz.

Mazkur maqolada ayollar jinoyatchiligi masalasi global miqyosda tahlil qilinib, AQSh, Rossiya, Yaponiya, Norvegiya va Markaziy Osiyo mamlakatlaridagi ma’lumotlar hamda siyosiy chora-tadbirlar taqqoslab o‘rganiladi. Jinoyatchilikning asosiy sabablari sifatida ijtimoiy iqtisodiy tengsizlik, oilaviy zo‘ravonlik va ruhiy salomatlik muammolari ko‘rsatiladi. Shuningdek, turli mamlakatlarda qo‘llanilayotgan reabilitatsiya va jamiyatga qayta integratsiya strategiyalariga alohida urg‘u beriladi. O‘zbekiston uchun kasbiy tayyorgarlik, psixologik yordam, huquqiy himoya va muqobil jazo choralarini rivojlantirishga oid amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Umuman olganda, maqola O‘zbekiston uchun ayollar jinoyatchiligini kamaytirishga oid tizimli va qiyosiy yondashuvni taqdim etadi.

Ayollar ishsizligi muammosi bir necha yillar davomida eng dolzarb masala bo‘lib kelmoqda. Bu, asosan, jamiyatdagi o‘zgarish jarayonlari bilan bog‘liq. COVID-19 pandemiyasi bu tengsizlikni yanada kuchaytirdi va o‘zini gender bilan bog‘liq ko‘plab muammolarni, shu jumladan, mehnat bozorida ham namoyon qildi. Statistik ma’lumotlar, sotsiologik tadqiqotlar materiallari, ilmiy adabiyotlarni har tomonlama tahlil qilish asosida O‘zbekistondagi ayollar ishsizligining xususiyatlari aniqlandi va uni kamaytirish bo‘yicha takliflar berildi.

Ushbu maqolada ayollar mehnat migratsiyasi masalalari, ularni huquqiy tartibga solish, tashqi mehnat migratsiyasi, migrant ayollar bandligi, xorij davlatlari bilan mehnat qonunchiligini inobatga olgan holda imzolangan kelishuvlar, xorijda mehnat faoliyatini qonuniy hamda xavfsiz amalga oshirishning huquqiy va tashkiliy asoslarini takomillashtirish masalalari ko‘rib chiqilgan.

Yer yuzi aholisining yirik qismi Osiyo mintaqasiga, eng ko‘p salmog‘i esa Xitoy davlatiga to‘g‘ri keladi. Aholi tarkibining xilma-xilligi, tug‘ilish ko‘pligi, yil sayin qariyalar soni o‘sishi mintaqada ayollar uy xizmati faoliyati shakllanishiga va rivojlanishiga zamin yaratadi. Maqolada Xitoyning yirik megapolislaridan biri hisoblangan Gonkong shahrida uy xizmati kasbining yuzaga kelishi va istiqbollari haqida fikrlar keltirilgan.

Mazkur maqolada ayollar migratsiyasi fenomenining oila institutiga ta’siri, migrant oilalarning axloqiy muammolari, xalqaro miqyosda migrant ayollarni qo‘llab-quvvatlash zarurati falsafiy jihatdan tahlil qilingan. Xususan, migrant ayollarning huquqlarini himoya qilish xalqaro munosabatlardagi asosiy muammolardan biri ekanligi, ularning huquqlari BMTning ko‘plab hujjatlari, konvensiya va deklaratsiyalarida e’tirof etilayotganiga e’tibor qaratilgan.

Maqolada ayollar migratsiyasi bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar tahlili yoritib berilgan. Shuningdek, bugungi kunda migratsiyaning ijtimoiy-psixologik muommolari hamda ayollar migratsiyasining psixologik omillari ifodalangan.

Ayollar huquqlarini maxsus himoya qilishga qaratilgan xalqaro va milliy huquqiy asos hamda mexanizmlar, bugungi kunda ayollar huquqlari tushunchasi vujudga kelganini hamda bu tushuncha asosida inson huquqlarining alohida sohasi shakllanganini ko‘rsatadi. Ushbu maqolada ijtimoiy va siyosiy hayotda xotin-qizlar huquqlarining shakllanish bosqichlari hamda ayollarning jamiyatda teng huquqlilikka erishishining onuniy tarixi haqida so‘z yuritiladi.

Maqolada mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga ta’sir etadigan omillardan biri – mehnat migratsiyasi haqida so‘z boradi. Shuningdek, ayollar mehnat migratsiyasining tarixiy kelib chiqishi, zamonaviy ko‘rinishlari, va rivojlanishiga ta’sir etgan omillar tahlil etilgan.

Ushbu maqolada xotin-qizlarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, ularning iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy faolligini oshirish borasida olib borilayotgan islohotlar yoritilgan, ishsiz ayollar bandligini ta’minlashning yangi ijtimoiy-iqtisodiy mexanizmlarini ishlab chiqish maqsadida о‘tkazilgan sotsiologik sо‘rov natijalari keltirilgan hamda xotin-qizlarni ijtimoiy qо‘llab-quvvatlash tizimini takomillashtirish bо‘yicha ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan

Zamonaviy jamiyat oʻzining oʻzgaruvchanligi va noaniqligi bilan ayollarga boʻlgan nuqtayi nazarni va undagi mavqeyini oʻzgartirmoqda. Ijtimoiy hayotning ayrim jabhalarida kamsitishlar davom etayotganiga qaramay, ayollar faqat erkaklarga xos boʻlgan ma’lum koʻnikmalarni egallab, tenglikka intilmoqda. Bu koʻnikmalar tufayli ayollar mustaqil qaror qabul qilish, oilasini boqish, yuqori lavozimlarni egallash va erkaklardan mustaqil hayot kechirish imkoniyatiga ega boʻlmoqda. Hayotiy muammolarni mustaqil ravishda yengib, ayol oʻzining xarakterini, jamiyatdagi xatti-harakatlarini va hayotiy yoʻriqnomalarini shakllantiradigan bir qator fazilatlarga ega boʻladi. Biroq, shunga qaramay, uzatilgan ayol qiyofasi mehribonlik, qoʻllab-quvvatlash, insoniylik, muloyimlik, hamdardlik, sezgirlik, moslashuvchanlik, vazminlik namoyon boʻladi. Biz, shuningdek, zoʻravonlikka salbiy munosabat, qoʻpollik va adolatsizlikning oʻtkir tajribasi, innovatsiyalarga boʻlgan talablarning pasayishi, ta’lim tartib-qoidalarini tezroq oʻrganishi, oila va bolalarga nisbatan oʻz munosabati aniqroq belgilab qoʻyilgani va jinsni baholashda koʻproq oʻzini tutganini qayd etamiz.

Ushbu maqolada mintaqada migrantlar toifalarga bo‘lib tahlil qilingan, ayol mehnat migrantlari to‘g‘risidagi xalqaro kelishuvlar ko‘rib chiqilgan. Ayollar mehnat migratsiyasini tartibga solish bo‘yicha xorij mamlakatlari tajribasini o‘rganish asosida O‘zbekiston uchun ilmiy taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Ushbu maqolada jamiyatda huquqiy madaniyatning ustuvorligini ta’minlashda xotin-qizlar huquqlarini ta’minlash ijtimoiy zaruriyat ekanligi, ayollar faqatgina huquqlari to‘liq ta’minlangan jamiyatdagina yuksak huquqiy madaniyatli farzandlarni tarbiyalashi mumkinligi ta’kidlanadi. Muallif maqolada xalqaro va milliy qonunchilikda ayollar huquqlarini ta’minlash bilan bog‘liq normativ-huquqiy hujjatlarni tahlil qilgan. Shuningdek, maqolada mamlakatimizda so‘nggi yillarda xotin-qizlarning huquqlarini ta’minlash sohasida amalga oshirilayotgan islohotlarning ustuvor yo‘nalishlariga e’tibor qaratilgan.

Mazkur maqola turmush o‘rtog‘i vafot etgan ayollar bilan ishlashda psixologik hamda psixoprofilaktik ishlarni tashkil etish bo‘yicha metodik tavsiyalar berishga bag‘ishlangan

Ushbu maqola Yaponiyada xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash Abenomika siyosati doirasida amalga oshirilgan dasturlar, uning mehnat bozoridagi ishtiroki hamda rahbarlik lavozimlarida rivojlanish darajasini tahlil qiladi. Shinzo Abe boshchiligidagi hukumat tomonidan qabul qilingan “Womenomics” siyosatining ayollar uchun ish shart-sharoitlarini yaxshilash va ijtimoiy muammolarni yengishga qaratilgan chora-tadbirlar muhokama qilinadi. Maqolada “Work Style Reform” dasturi orqali ish vaqtini optimallashtirish va masofadan ishlash imkoniyatlarining ayollar uchun ahamiyati hamda ruhiy salomatlik va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash dasturlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, Yaponiyada otalarni bola parvarishiga jalb qilishdagi muvaffaqiyatlar ham yoritiladi.

Maqolada xotin-qizlar о‘rtasida tadbirkorlik va biznes faoliyatini rivojlantirish, ushbu yо‘nalishda ularni qо‘llab-quvvatlash masalalari bо‘yicha ilg‘or xorijiy mamlakatlar tajribasi tadqiq qilingan. Ushbu tajribalar asosida mamlakatimizda xotin-qizlar о‘rtasida tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirish yuzasidan ilmiy takliflar ishlab chiqilgan.

Oiladagi zo‘ravonlik nafaqat jismoniy tajovuz, balki ruhiy jihatdan ham insonga ma’naviy zarar beruvchi holat hisoblanadi. Oiladagi zo‘ravonlik ayniqsa, ayollar va bolalarga ta’sir qiladi. Ushbu maqolada oilaviy zo‘ravonlikni keltirib chiqaradigan omillar va sabablar ochib berilgan, shuningdek, Yevropada oilaviy zo‘ravonlik holatlari yoritilgan.

Mazkur maqola turmush o‘rtog‘i bedarak yo‘qolgan ayollarning ijtimoiy-psixologik xususiyatlarini o‘rganish, duch kelishi mumkin bo‘lgan muammolarining oldini olish va yordam ko‘rsatish bo‘yicha metodik tavsiyalar berishga bag‘ishlangan

Migratsiya hozirgi davrning global jarayoni hisoblanadi. Jahon miqyosida migratsiyaning yo‘nalishlari o‘rganilgan va bu jarayon davom etmoqda. Yurtimizda migratsiya tez sur’atlarda o‘sib borayotgan bo‘lsa-da, bu yo‘nalish bo‘yicha sanoqli tadqiqotlar o‘tkazilgan, kam o‘rganilgan. Mazkur maqolada O‘zbekistonda migratsiya bo‘yicha olib borilgan ilmiy ishlar va loyihalar o‘rganilib, natijalari yoritib berilgan.

Maqolada ayollarning hissiy farovonligini optimallashtirishda ko‘mak guruhlarining roli ko‘rib chiqiladi. Empirik ma’lumotlarga asoslanib, bunday guruhlarda muntazam ishtirok etish ayollarga o‘zlarining hissiy holatini qayta baholashga, tashvishlarni kamaytirishga va faol kurash strategiyalarini tanlashga yordam beradi.

Ayollarning erkaklar bilan tengligiga erishish borasidagi muayyan yutuqlarga qaramasdan, ba’zi jamiyatlardagi ayollar uchun haqiqiy tenglik hali-hamon orzuligicha qolib kelmoqda. Ushbu maqolada ayollarga nisbatan ijtimoiy munosabatlarning tarixiy ildizlari haqida haqida fikr yuritiladi.

Ushbu maqolada reproduktiv yoshdagi ayollar kayfiyati, ruhiyatidagi o‘zgarishlar va ularni keltirib chiqaruvchi sabablar bayon etilgan. Ayollarning asab tizimini asrash, ruhiyatini sog‘lomlashtirish usullari, ijtimoiy muhitda sog‘lom faoliyat bilan shug‘ullanishlari uchun maslahatlar beriladi.

Ushbu mаqоlаda turmush o‘rtog‘i nogiron yoki ruhiy kasal bo‘lgan аyоllаr bilаn psixologik ishlarni tashkil etish bo‘yicha metodik tavsiyalar berilgan

Mazkur maqolada zamonaviy sotsiologik adabiyotlarda oila mehnat muvozanati muammolari tahlil qilingan. Shuningdek, “oila-mehnat muvozanati”, “ish-hayot muvozanati”, “oilamehnat” nizosi, qarindoshlik-ota-onalik-nikoh tizimidagi nomutanosiblik, “erkaklar va ayollar oʻrtasidagi mehnat taqsimoti”, “gender tengligi”, “mehnat taqsimotining an’anaviy va tenglik amaliyoti”, ishlovchi ona” “professional ayol” va “ayol uy bekasi” kabi atamalar tahlil qilingan.