Ushbu maqolada nogironlarni ijtimoiy himoya qilish sohasidagi siyosiy o‘zgarishlar yoritilgan. Hozirgi vaqtda ijtimoiy muhitning qulayligi va nogironlarning jamiyatga integratsiyalashuvi dolzarb masala sanaladi. Chunki nogironlarning huquq va manfaalatlari darajasini oshirish vazifalarini kompleks hal qilish zarurati zamonaviy jamiyatning asosiy ijtimoiy jihatlaridan biri. Bugungi kunda O‘zbekistonda taraqqiyotning salbiy demografik tendentsiyalarining zamonaviy sharoitida jamiyatdagi nogironlarni ijtimoiy-iqtisodiy himoya qilish dolzarb vazifaga aylanib bormoqda. Bu kadrlar taqchilligi hamda davlat iste’mol fondlariga bo‘lgan ijtimoiy yukni kamaytirishga qaratilgan. Ushbu maqolada nogironlarning jamiyatga integratsiyalashuviga ta’sir etuvchi ijtimoiy-siyosiy omillar: ularning turmush darajasi, davlat darajasida ijtimoiy himoyaning asosiy muammolari, ularning bandligiga ta’sir etuvchi omillar, nogironlarni turli kasblarga o‘rgatish va ularning malakasini oshirishga qaratilgan davlat dasturlari tahlil qilinadi.

Mazkur maqolada ijtimoiy medianing O‘zbekistonga kirib kelishi, rivojlanishi, bu boradagi ta’sir etuvchi omillar yoritib berilgan. Shu bilan birga, soha tadqiqotchilari tomonidan “ijtimoiy media” tushunchasiga nisbatan yondashuvlar ham qisqacha tahlil qilingan. Shuningdek, O‘zbekistonda ijtimoiy medianing hozirgi holati, foydalanuvchilarning ijtimoiy tarmoqlar va mobil messenjerlarni ishlatishdagi ulushlari statistik ma’lumotlar tahlili berib o‘tiladi. Bundan tashqari, mamlakatimiz ijtimoiy media maydonidagi muammolar, salbiy holatlar tadqiqot doirasida ochib berishga harakat qilingan.

Mazkur maqolada ijtimoiy pedagogikada ishontirish metodlarining mazmuni, ahamiyati va qo‘llash xususiyatlari tahlil qilingan. Ishontirish metodlari ijtimoiy tarbiya jarayonida shaxsning qarashlarini shakllantirish, ijobiy ta’sir ko‘rsatish va insonning ijtimoiy moslashuvini rivojlantirishda asosiy vositalardan biri hisoblanadi. Maqolada ushbu metodlarning nazariy asosi va amaliyotdagi o‘rni yoritilib, samarali qo‘llash yo‘llari ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, pedagogning ishontirish jarayonidagi kompetensiyalari va uslublari xususida fikr yuritilgan. Ishontirish metodlari orqali shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim va tarbiya tizimini takomillashtirish imkoniyatlari tahlil qilingan

Huquqbuzarlikka moyil o‘smirlar bilan ijtimoiy pedagogik faoliyat yildan yilga rivojlanib bormoqda. Voyaga yetmaganlar huquqbuzarligi profilaktikasida ijtimoiy pedagogik texnologiyalarning samarasi yuqoriligi bunga asos bo‘lmoqda. Ushbu maqolada huquqbuzarlikka moyil o‘smirlar bilan profilaktik ishlarni tashkil etishda ijtimoiy pedagogik texnologiyalarning tavsifi va ahamiyati yoritib berilgan.

XX asrning oxiriga kelib jamiyatni modernizatsiya qilish tendensiyalari dunyoning sanoati rivojlangan mamlakatlarida koʻp bolali oilalarning yoʻq qilinishiga yordam berdi va oilaviy sivilizatsiya inqirozi boshlandi. Oila iqtisodiy, ijtimoiy, psixologik va jismoniy xavfsizlikni va uning a’zolari uchun murakkab ijtimoiy-madaniy hodisani ifodalaydi. Oilaning oʻziga xosligi shundaki, u inson hayotining deyarli barcha jabhalarini qamrab oladi va ijtimoiy amaliyotning barcha darajalariga etadi. Taraqqiyotning hozirgi bosqichida koʻp bolali oila ijtimoiy institut sifatida oilaga nisbatan ijtimoiy-iqtisodiy va ijtimoiy sharoit, qadriyatlar va ustuvorliklarning oʻzgarishi natijasida yuzaga
kelgan inqiroz holatida ekanligi haqidagi qarashlar mavjud.

Ushbu maqolada ijtimoiy stereotiplarning er-xotin munosabatlariga ta’siri keng tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari ijtimoiy stereotiplarning munosabatlarda gender tengsizliklarini kuchaytirishi, kommunikatsiya muammolariga sabab bo‘lishi va ruhiy bosimni oshirishi mumkinligini ko‘rsatadi.

Ushbu maqolada aholining turmush darajasini o‘rganishda Statistika agentligining ma’lumotlariga asosan aholining umumiy daromadlari, aholi jonboshiga umumiy daromadlari, ijtimoiy transfertlar hamda ijtimoiy tabaqalanishni ifodalovchi ko‘rsatkichlar: daromadlarning detsil va kvintil darajalari, ularning umumiy daromadlardagi ulushi tahlil qilingan.

Maqolada oila a’zolari o‘rtasidagi munosabatlarning mustahkamligi jamiyat barqarorligining muhim omili ekanligi ta’kidlanadi. Oilaviy munosabatlarning o‘ziga xos xususiyatlari, ularga ta’sir etuvchi omillar tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada oila a’zolari o‘rtasidagi ijobiy munosabatlarni shakllantirish va mustahkamlashga qaratilgan ijtimoiy-pedagogik faoliyatning mohiyati, maqsadi, vazifalari va asosiy yo‘nalishlari yoritib beriladi. Oila bilan ishlashda ijtimoiy pedagoglarning roli, qo‘llanadigan metod va texnologiyalar ko‘rib chiqiladi

Mazkur maqolada ijtimoiy boshqaruvning dolzarb muammolari, xususan, globallashuv kontekstida korporativ menejment, zamonaviy rahbarning kasbiy kompetensiyalar matritsasi tahlil qilinadi.

Ushbu maqolada o‘smirlar ijtimoiy rolining shakllanishiga ta’sir etuvchi omillar haqida ma’lumot bayon etilgan. Sotsial status termini keng yoritilgan. O‘smirlarning oilada egallab turgan status-roliga alohida urg‘u berilgan.

Ushbu maqola Yaponiyada xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash Abenomika siyosati doirasida amalga oshirilgan dasturlar, uning mehnat bozoridagi ishtiroki hamda rahbarlik lavozimlarida rivojlanish darajasini tahlil qiladi. Shinzo Abe boshchiligidagi hukumat tomonidan qabul qilingan “Womenomics” siyosatining ayollar uchun ish shart-sharoitlarini yaxshilash va ijtimoiy muammolarni yengishga qaratilgan chora-tadbirlar muhokama qilinadi. Maqolada “Work Style Reform” dasturi orqali ish vaqtini optimallashtirish va masofadan ishlash imkoniyatlarining ayollar uchun ahamiyati hamda ruhiy salomatlik va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash dasturlari ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, Yaponiyada otalarni bola parvarishiga jalb qilishdagi muvaffaqiyatlar ham yoritiladi.

Oila jamiyatning o‘zak-negizi hisoblanib, oilalarning buzilishi jamiyatga salbiy tasir etadi. Ajralishning ijtimoiy oqibatlari tug‘ilishning kamayishi, oilada tarbiyani yomonlashishi,mehnat unumdorligining pasayishi, salomatlik ko‘rsatkichlarining yomonlashishi, o‘limning ko‘payishi,
alkogolizmning kuchayishi, qarindoshlik munosabatlariga putur yetishi, o‘z joniga qasd qilishga urinishlarning ko‘payishi, ruhiy kasalliklar xavfining ortishiga sabab bo‘ladi. So‘nggi yillarda O‘zbekistonda ham ajrimlar soni ortib bormoqda. Bunday salbiy oqibatlarning oldini olish maqsadida xorijiy davlatlarda qilinayotgan ishlarni o‘rganib chiqish va ayrimlarini milliy qadriyatlarga mos holda tatbiq etish maqolani asosiy maqsadi hisoblanadi.

Bugungi globallashuv jarayonida har qaysi mustaqil davlat, har bir millat oldida oʻz madaniyati, urf-odat, an’analarini asrab-avaylash, uni oʻzidan keyingi avlod vakillariga yetkazish masalasi bilan bir qatorda oʻzga xalq, davlat fuqarolarining madaniyati, urf-odat va qadriyatlariga hurmat bajo keltirish, ularga doʻstona munosabatda boʻlish masalasi ham oʻz dolzarbligini saqlab qolmoqda. UNESCOning madaniyatlar xilma-xilligi haqidagi umumiy deklaratsiyasida madaniyat dunyodagi jamiyat va ijtimoiy guruhlarga taalluqli madaniy-moddiy, intellektual-hissiy belgilar yigʻindisi sifatida qaralishi, insonlar hayot tarzi, ularning birgalikda yashash malakasi, qadriyatlar tizimi, an’analari va e’tiqodlarini
oʻz ichiga olishi zarurligi, har bir madaniyatni hurmat qilish, bagʻrikenglik va birdamlik xalqaro tinchlik
va xavfsizlik garovi ekanligi ta’kidlangan.

Oila jamiyat ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishining eng muhim manbasi hioblanadi, oilaviy nizolarni bartaraf etish, uning ma’naviy saviyasini mustahkamlash, asrab-avaylash, barqarorligini ta’minlash, oilada xotin-qizlarning rolini rivojlantirish hamisha dolzarb masalalardan bo‘lib kelgan. Ushbu maqolada ham oila barqarorligining ijtimoiy mohiyati falasafiy jihatdan tahlilga tortilgan.

Maqolada oiladagi nizolarning sabablari va ehtimoliy yechimlari ko‘rib chiqiladi, nizolarni hal qilishning eng samarali usullari haqida fikrlar ilgari suriladi. Oila eng muhim ijtimoiy institut bo‘lib, uning mavqeyi, mustahkamligi davlat va butun jamiyat barqarorligini belgilaydi. Har qanday ijtimoiy ziddiyatning asosi – qarashlar va e’tiqodlar to‘qnashuvi. Oila hamjihatligini saqlagan
holda qarama-qarshiliklarni hal qilishni tushunish juda muhimdir

Мaqolada keyingi yillarda gender madaniyat tushunchasining ijtimoiy hodisa sifatida o‘ziga xos xususiyatlarini o‘rganish bo‘yicha olib borilayotgan ulkan islohotlar hamda gender madaniyat yuzasidan ma’lumotlar berilgan

Ushbu maqolada xotin-qizlarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, ularning iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy faolligini oshirish borasida olib borilayotgan islohotlar yoritilgan, ishsiz ayollar bandligini ta’minlashning yangi ijtimoiy-iqtisodiy mexanizmlarini ishlab chiqish maqsadida о‘tkazilgan sotsiologik sо‘rov natijalari keltirilgan hamda xotin-qizlarni ijtimoiy qо‘llab-quvvatlash tizimini takomillashtirish bо‘yicha ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan

Maqolada so‘nggi yillarda daromadlar tengsizligi va qashshoqlikning global va milliy tendentsiyalari keltirilgan. Tahlil COVID-19 pandemiyasi, iqlim ofatlari hamda mintaqalararo mojarolar sharoitida qashshoqlik va global tengsizlik oʻsishining global tendentsiyalarini aniqladi. Aholini ijtimoiy himoya qilishning samarali va manzilli tizimi orqali tengsizlikni kamaytirish bo‘yicha O‘zbekiston tajribasi ko‘rib chiqildi. Tengsizlikni yumshatish va kambag‘allikni kamaytirish bo‘yicha davlat siyosatining keyingi yo‘nalishlari namoyon qilindi.

Maqolada jahonda kechayotgan globallashuv jarayonlari, ta’lim-tarbiya tizimini ilm-fan taraqqiyotining eng so‘nggi yutuqlari negizida modernizatsiyalash uchun yoshlar ijtimoiy faolligini oshirish davomida bo‘lajak o‘qituvchilarning tarbiyaviy faoliyatini amalga oshirishlari zarurligiga asoslanib, tarbiyaviy faoliyat tushunchasining mazmuni, maqsadi va vazifasi, jarayonni tashkil etish uchun talabalar o‘zlashtirishi kerak bo‘lgan bilimlar sohasi bayon etilgan.

Oila masalasi har bir davrda barcha xalq va davlatlar ijtimoiy siyosatining asosiy masalalaridan hisoblanadi. Zero, har bir millat va davlatning kelajagini belgilab beruvchi asosiy strategik jihati oilaning qandayligi, poydevori nimaga qurilgani va farzandlar tarbiyasi muhim ahamiyat kasb etadi. Xalqning bardavom va mangu yashashi aynan sog‘lom oilaviy munosabatlarga chambarchas bog‘liq.

Ushbu maqolada Navoiy viloyati aholisining zichligi va balandlik bo‘yicha joylashuvi yoritilgan. Aholining hududiy tashkil etilishiga ta’sir ko‘rsatuvchi omillar o‘rganilgan. Aholining relyefga bog‘liq holda joylashuvida viloyat aholi punktlarining dengiz sathidan balandligi elektron dasturlar asosida aniqlangan. Aholi punktlari balandligiga ko‘ra kichik guruhlarga ajratildi va shu asosda viloyat tumanlari guruhlarga bo‘lindi. Aholi punktlarining balandligi cho‘l-dasht va tog‘oldi mintaqalariga kirishi o‘rganilib, aynan tadqiqotda cho‘l-dasht (0–400 metrgacha) mintaqasining o‘zi yanada kichik uchta guruhga ajratildi. Balandlikning ortishi turli xo‘jalikni yuritishga o‘z ta’sirini ko‘rsatishi aniqlandi.

Mazkur maqolada tazyiq va zo‘ravonlikka uchragan xotin-qizlar bilan ishlash, ularning ijtimoiy integratsiyasi va reabilitatsiyasi bilan bog‘liq mamlakatimizdagi tizim huquqiy jihatdan tahlil qilingan. So‘nggi yillarda mazkur sohada qabul qilingan normativ-huquqiy hujjatlar hamda amaliy ishlarning ahamiyati yuzasidan fikrlar bildirilgan. Muallif tazyiq va zo‘ravonlikka uchragan ayollar hamda ularning voyaga yetmagan farzandlarini qo‘llab-quvvatlash tizimini rivojlantirish bo‘yicha ko‘plab takliflarni ilgari surgan

Maqolada ayollarning hissiy farovonligini optimallashtirishda ko‘mak guruhlarining roli ko‘rib chiqiladi. Empirik ma’lumotlarga asoslanib, bunday guruhlarda muntazam ishtirok etish ayollarga o‘zlarining hissiy holatini qayta baholashga, tashvishlarni kamaytirishga va faol kurash strategiyalarini tanlashga yordam beradi.

Ushbu maqolada ta’lim psixologiyasining ustozlar kasbiy faoliyatidagi roli hamda ijtimoiy, ta’limiy muammolarga pedagogik, psixologik yondashuvlar keltirilgan. Eng ko‘p uchraydigan ta’limiy muammolar va ularning psixologik yechimlari haqida amaliy tavsiyalar berilgan

Ushbu maqolada jamiyatda huquqiy madaniyatning ustuvorligini ta’minlashda xotin-qizlar huquqlarini ta’minlash ijtimoiy zaruriyat ekanligi, ayollar faqatgina huquqlari to‘liq ta’minlangan jamiyatdagina yuksak huquqiy madaniyatli farzandlarni tarbiyalashi mumkinligi ta’kidlanadi. Muallif maqolada xalqaro va milliy qonunchilikda ayollar huquqlarini ta’minlash bilan bog‘liq normativ-huquqiy hujjatlarni tahlil qilgan. Shuningdek, maqolada mamlakatimizda so‘nggi yillarda xotin-qizlarning huquqlarini ta’minlash sohasida amalga oshirilayotgan islohotlarning ustuvor yo‘nalishlariga e’tibor qaratilgan.