Ushbu maqolada performativ yondashuv tushunchasi, performativ yondashuv asosida samaradorlikni oshirish, ilmiy nutqda og‘zaki va yozma performativ yondashuvning ahamiyati, xotin-qizlar bilan muvaffaqiyatli faoliyat yuritishda til va tafakkurning o‘zaro bog‘liqligi muhim omil ekanligi aniq bayon etiladi.

Ushbu maqola iqtisodiy va ekologik manfaatlar o‘rtasidagi muvozanatni ijtimoiy falsafiy nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Maqolada iqtisodiy va ekologik manfaatlar tushunchalari ta’riflanadi, ularning tarixiy rivojiga e’tibor qaratiladi. Zamonaviy yondashuvlar o‘rganiladi, mavzuga oid tahlillar qilinadi, u asosida xulosaga kelinadi va tegishli tavsiyalar beriladi. Barqaror rivojlanish va yopiq sikl iqtisodi kabi konseptlar orqali iqtisodiy va ekologik manfaatlarni birlashtirishning ahamiyati bugungi kun nuqtayi nazaridan ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, qisqa muddatli iqtisodiy foydalar va siyosiy iroda yetishmasligi kabi muvozanatga erishishda to‘siqlar ko‘rib chiqiladi. Kelajak perspektivalari sifatida ta’lim va texnologik innovatsiyalarni rivojlantirish zarurligi qayd etiladi. Maqola iqtisodiy farovonlikni saqlash bilan birga atrof-muhitni himoya qilishga qaratilgan kompleks yondashuv zaruriyatini taklif qiladi.

Ushbu maqolada san’atga nisbatan mehr va muhabbat, qadirlash va e’zozlash, go‘zallikni ko‘ra olish va his qilishni o‘rganish, avloddan avlodga yetkazish yoritib beriladi. Bundan tashqari maqolada estetik tarbiya, badiiy ijod namunalarini nafaqat faol o‘zlashtirish, balki ularning estetik mohiyatini anglash va baholash qobiliyatini takomillashtirish kabi tushunchalar haqida so‘z boradi. Estetik tarbiya ham tarbiyaning asosiy qismi bo‘lib, o‘quvchining ahloqiga, hulq-atvoriga kuchli ta’sir qiladi va ota-onalarni ularni murg‘akligidan tarbiya qilishga chorlaydi.

Ushbu maqolada oilaviy munosabatlarning sharqona qadriyatlar va islom ta’limoti bilan bog‘liqligining ijtimoiy-psixologik xususiyatlari yoritilgan. Din, oila, qadriyat tushunchalari bir-biri bilan uzviy bog‘liqligi ko‘rsatilgan. Avlodlar almashuvida oilaviy qadriyatlarni saqlab qolish muhim omil ekanligi ta’kidlangan.

Maqolada aholi tarkibida keksa toifadagi aholi sonining ko‘payishi, insonlarning keksa yosh toifasiga o‘tishi bilan bog‘liq muammolar sotsiologiya va gerontologiya fanlari nuqtayi nazaridan nazariy tahlil qilingan. Unda, shuningdek, keksalik va qarilik tushunchalari hamda ularga qo‘yilgan mezonlar masalasi turli yondashuvlar asosida batafsil yoritilgan.

Ushbu maqolada oilaviy zo‘ravonlik tushunchalarining talqini, xorijiy olimlarning oiladagi zo‘ravonlik omillarini o‘rganishdagi yondashuvlar tizimi tahlil qilinadi. Oilaviy zo‘ravonlik omillari va sabablarini o‘rganish bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar va yondashuvlar tasnifi tavsiflangan.

Ideal “Men” va real “Men” bir-biriga qarama-qarshi emas, balki bir-birini to‘ldiruvchi tushunchalardir. Bu o‘ziga xoslik shakllanib, shaxs hayotidagi muhim vazifalarni bajaradi, uning rivojlanishi uchun yangi imkoniyatlar yaratadi. Ijtmoiy-iqtisodiy qaramlikka moyil shaxslarda real hamda ideal “men” holatining hayotiy vaziyatlar va shaxsiy tanlovlar bilan o‘zaro aloqadorligi tadqiqot faoliyatida o‘rganilib, mazkur maqola ushbu korrelyatsion bo‘liqlikning mazmun-mohiyatini tahlil qilishga bag‘ishlanadi.

Maqolada bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biri – maktabgacha yoshdagi bolalarda uchraydigan xavotirlanish holatlari psixologik hodisa ekanligi borasida olimlarning tadqiqotlari qarashlari va fikrlariga batafsil to‘xtab o‘tilgan. Shuningdek, insonning amaliy faoliyatida yuzaga keladigan muammolar orasida ruhiy holat bilan bog‘liq kamchiliklar alohida o‘rin tutishi, hozirda ota-onalar tomonidan farzandlarining haddan ziyod himoya qilinishi boladagi xavotirni yuzaga keltirishi mumkinligi, bu yoshdagi bolalarda uyat hissining yoshga bog‘liq namoyon bo‘lishi va uyatchanlik bilan bog‘liq individual hissiy reaksiyalardan xavotirlanish hissi paydo bo‘lishi holatlari to‘g‘risida ham ko‘plab tushunchalar yoritilgan.

Ushbu maqolada zamonaviy ta’lim g‘oyalari va an’anaviy pedagogik qarashlarni uyg‘unlashtirish orqali talabalar befarqligini qanday qilib motivatsiyaga aylantirish mumkinligi haqida amaliy usullar ko‘rib chiqiladi. Jon Dyui, Lev Vygotskiy va Abdulla Avloniy asarlari asosida bu tadqiqot o‘quvchiga yo‘naltirilgan ta’lim, individual yondashuv va qo‘llab-quvvatlovchi o‘quv muhitining ahamiyatini ta’kidlaydi. Avloniyning axloqiy-falsafiy qarashlari, xususan, uning mashhur “Turkiy Guliston yoxud axloq” kitobiga asoslanib, mehnatsevarlik, o‘zini boshqarish va ongli ta’limning ahamiyatini ko‘rsatadi. Dyui ilgari surgan tajribaviy ta’lim konsepsiyasi faollik, tahliliy fikrlash va demokratik sinf muhitini rag‘batlantiradi. Vygotskiyning “Yaqin rivojlanish zonasi” nazariyasi esa ijtimoiy muloqotning o‘rganishdagi muhim rolini ko‘rsatadi. Maqolada ushbu turli yondashuvlarni birlashtirish orqali talabalarni ilhomlantirish va darsda faol ishtirokni kuchaytirish bo‘yicha kompleks
strategiyalar taklif etiladi.

Ushbu maqolada estetik tarbiya, kishilarda san’at asarlari, badiiy ijod namunalarini nafaqat faol o‘zlashtirish, balki ularning estetik mohiyatini anglash va baholash qobiliyatini takomillashtirish kabi tushunchalar yoritib beriladi. Bundan tashqari maqolada san’atga nisbatan mehr va muhabbat, qadirlash va e’zozlash, go‘zallikni ko‘ra olish va his qilishni o‘rganish, avloddan avlodga yetkazish haqida so‘z boradi. Estetik tarbiya ham tarbiyaning asosiy qismi bo‘lib, o‘quvchining axloqiga, xulq-atvoriga kuchli ta’sir qiladi va ota-onalarni ularni murg‘aklikdan boshlab tarbiya qilishga chaqiradi.

Ushbu ishda maktab o‘quv dasturlarida huquqiy bilimlarning o‘rni va mazmuni tahlil qilinadi. Tadqiqotda huquqiy tarbiyaning uzluksizligi, fanlararo integratsiya orqali o‘quvchilarda huquqiy ong, mas’uliyat va ijtimoiy faollikni shakllantirish masalalari yoritiladi. Shuningdek, boshlang‘ich, o‘rta va yuqori sinflarda huquqiy tushunchalarning berilish bosqichlari, ularning ta’lim jarayonidagi ahamiyati va yoshlar huquqiy madaniyatini rivojlantirishdagi roli ilmiy asosda ko‘rib chiqiladi.

Ushbu maqolada oilaviy nizolarning oldini olishda erkak kishining tutgan o‘rni va mas’uliyati yoritiladi. Oilada sog‘lom muhitni ta’minlash, nizolarni bartaraf etish va farovonlikni mustahkamlashda erkakning hissasi beqiyos ekani ta’kidlanadi. Maqolada erkakning rahbarlik, sabrtoqat, muloqot madaniyati va mas’uliyatli qarorlar qabul qilishdagi roli psixologik, ijtimoiy va axloqiy
jihatdan tahlil etiladi. Muallif tomonidan oilaviy nizolarning oldini olishda erkak kishining roli haqida nazariy ma’lumotlar bayon etilgan bo‘lib, bu mavzuga oid asosiy tushunchalar, ilmiy yondashuvlar va o‘zbek olimlarining qarashlari keltiriladi. Shuningdek, oilaviy barqarorlikni ta’minlashda erkaklarning faol ishtiroki zarurligi ilmiy-nazariy va amaliy misollar asosida asoslab beriladi.

Jamiyatda jinslararo munosabatlarni tushunish va tartibga solishda gender tadqiqotlari muhim ahamiyat kasb etadi. Gender madaniyati tushunchasi ushbu tadqiqotlarning asosiy tushunchalaridan biri bo‘lib, maqolada ushbu tushuncha mohiyati, tarkibiy qismlari va darajalari yoritilgan, gender madaniyatni shakllantirish usullari bayon qilingan.

Bikaryer oilalarda tarbiyalanayotgan oʻsmirning hayoti davomida egallagan bilim, koʻnikma va malakalar, u bilan yuz bergan barcha ahamiyatli va ta’sirli boʻlgan holatlar aynan ijodkorlikning rivojlanishi darajasida, deb aytib o‘tish mumkin. Shu tariqa oʻsmir hayoti uchun ta’sir etuvchi, uni yoʻnaltiruvchi, harakatlantiruvchi, motivatsiya beruvchi yoki buning aksi boʻlgan, ya’ni uni toʻxtatuvchi, maqsadga erishishiga toʻsqinlik qiluvchi tushunchalar, streotiplar, ustanovkalar va assotsiativ bogʻliqliklar mustahkamlanadi. Ushbu maqolada aynan oʻsmir davridagi ijodkorlik xususiyatlarini tadqiq qilish va bu holat ustida ish olib borish atrof-muhit va vositalarning ta’sir qilishini ijtimoiy-psixologik nuqtayi nazardan tahlil qilinib, oʻrganiladi.

Maqolada AQSH maktab tizimida kasbga yoʻnaltirish boʻyicha amalga oshirilayotgan tadbirlar tavsifi berilgan. O‘zbekistonda kasbga yo‘naltirish jarayonini takomillashtirish jarayoni dastlabki bosqichda. Muvaffaqiyatlarga qaramay, bu sohada muayyan qiyinchiliklar mavjud. Shu maqsadda xorij tajribasining ilg‘or tajribasi bilan tanishish, uni tahlil qilish va O‘zbekiston sharoitiga mos ravishda qo‘llashda muhim ahamiyat kasb etadi.

Ilmiy maqolada Sharq allomalari asarlarida shaxs kommunikativ xulq-atvoriga oid qarashlarining tahlili to‘liq ochib berilgan. Bundan tashqari, shaxs xulq-atvoriga o‘qtuvchi ta’siri, muloqot jarayonida inson xulq-atvorining muayyan obraz va modellari, odob-axloq qoidalari, tushunchalari tahlil etilgan.