Jamiyatda jinslararo munosabatlarni tushunish va tartibga solishda gender tadqiqotlari muhim ahamiyat kasb etadi. Gender madaniyati tushunchasi ushbu tadqiqotlarning asosiy tushunchalaridan biri bo‘lib, maqolada ushbu tushuncha mohiyati, tarkibiy qismlari va darajalari yoritilgan, gender madaniyatni shakllantirish usullari bayon qilingan.

Maqolada shaxsning ma’naviy rivojlanishi jarayonida shahar madaniyatining o‘rni, tarkibiy qismlarining ahamiyati, bu jarayonda yuz beradigan asosiy omillar, ular keltirib chiqaradigan natijalar va bu borada amalga oshirishilishi lozim bo‘lgan vazifalar xususida so‘z yuritiladi.

Мaqolada keyingi yillarda gender madaniyat tushunchasining ijtimoiy hodisa sifatida o‘ziga xos xususiyatlarini o‘rganish bo‘yicha olib borilayotgan ulkan islohotlar hamda gender madaniyat yuzasidan ma’lumotlar berilgan

Mazkur maqolada bo‘lajak pedagoglarning og‘zaki va yozma nutq kompetensiyasini rivojlantirish, ularning kasbiy tayyorgarligida nutq texnikasi, fonetika, multimodal metodlar, amaliy mashg‘ulotlar va sahna nutqi kabi omillarning o‘rni ochib beriladi. Shuningdek, o‘qituvchilik faoliyatida nutq madaniyatining ustuvorligi, o‘quvchilar bilan samarali muloqot yuritish, o‘z fikrini ravon ifoda etish ko‘nikmalarini shakllantirishga alohida urg‘u berilgan. Maqola yakunida boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining nutq madaniyatini rivojlantirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ilgari suriladi

Ushbu maqolada jamiyatda huquqiy madaniyatning ustuvorligini ta’minlashda xotin-qizlar huquqlarini ta’minlash ijtimoiy zaruriyat ekanligi, ayollar faqatgina huquqlari to‘liq ta’minlangan jamiyatdagina yuksak huquqiy madaniyatli farzandlarni tarbiyalashi mumkinligi ta’kidlanadi. Muallif maqolada xalqaro va milliy qonunchilikda ayollar huquqlarini ta’minlash bilan bog‘liq normativ-huquqiy hujjatlarni tahlil qilgan. Shuningdek, maqolada mamlakatimizda so‘nggi yillarda xotin-qizlarning huquqlarini ta’minlash sohasida amalga oshirilayotgan islohotlarning ustuvor yo‘nalishlariga e’tibor qaratilgan.

Bugungi globallashuv jarayonida har qaysi mustaqil davlat, har bir millat oldida oʻz madaniyati, urf-odat, an’analarini asrab-avaylash, uni oʻzidan keyingi avlod vakillariga yetkazish masalasi bilan bir qatorda oʻzga xalq, davlat fuqarolarining madaniyati, urf-odat va qadriyatlariga hurmat bajo keltirish, ularga doʻstona munosabatda boʻlish masalasi ham oʻz dolzarbligini saqlab qolmoqda. UNESCOning madaniyatlar xilma-xilligi haqidagi umumiy deklaratsiyasida madaniyat dunyodagi jamiyat va ijtimoiy guruhlarga taalluqli madaniy-moddiy, intellektual-hissiy belgilar yigʻindisi sifatida qaralishi, insonlar hayot tarzi, ularning birgalikda yashash malakasi, qadriyatlar tizimi, an’analari va e’tiqodlarini
oʻz ichiga olishi zarurligi, har bir madaniyatni hurmat qilish, bagʻrikenglik va birdamlik xalqaro tinchlik
va xavfsizlik garovi ekanligi ta’kidlangan.

Maqolada avlodlar almashinuvining tarixiy jarayonida madaniyatni saqlash muhimligiga e’tibor qaratiladi. Madaniyat va ta’lim o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik ta’kidlangan. Jamiyatning asosiy tarkibiy qismi, oiladagi avlodlararo munosabatlardagi ziddiyatlar, avlodlar o‘rtasidagi qo‘llabquvvatlash
va barqarorlik shartlari ko‘rib chiqiladi. Avlodlararo munosabatlar muammosi oilalar tinchligi, mustahkamligi bilan chambarchas bog‘liq. Avlodlar o‘rtasidagi munosabatlarning yaqinligi oilani tashkil qiladi, oila birgalikda jamiyat quradi, avlodlar o‘rtasidagi munosabatlar, jamiyat va oilaning o‘zaro bog‘liqligi ifodalanadi. Barcha ijtimoiy institutlarda avlodlararo munosabatlar va madaniy muhitni tashkil etish muammolari muhokama qilinadi.

Respublikamizda so‘ngi yillarda kitobxonlik vositasi orqali oilalarda ma’naviy boyliklarini oshirish, milliy qadriyatlar, urf-odat va an’analarga hurmat ruhida tarbiyalash bo‘yicha alohida pedagogik tizimni ishlab chiqish orqali bugungi kundagi oilalar madaniyatining o‘zgarib ketishiga sababchi bo‘layotgan ijtimoiy muammolarni bartaraf etishga qaratilgan bir qancha ilmiytadqiqot ishlari olib borilmoqda. Ushbu maqolada oilaviy kitobxonlikning pedagogik ahamiyatini o‘rganish, oilaviy kitobxonlikni tashkil etish va rivojlantirish maqsadida o‘tkazilgan sotsiologik tadqiqot natijalari ochib berilgan. Maqolada oilalarda kitoxonlik madaniyatini rivojlantirishning ijtimoiypedagogik tizimi bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqildi.

Ushbu maqolada muloqotning umumiy xususiyatlari yuzasidan xorij olimlarining fikrlari tahlilga tortilgan. Shuningdek, maqola bo‘yicha o‘tkazilgan kichik tadqiqot natijalariga asosan oilada er va xotin muloqot madaniyatini oshirishga xizmat qiluvchi muloqotning umumiy tamoyillari keltiriladi.

Maqolada oilaviy kitobxonlikning pedagogik ahamiyatini o‘rganish, oilaviy kitobxonlikni tashkil etish va rivojlantirish maqsadida o‘tkazilgan sotsiologik tadqiqot natijalari ochib berilgan. Maqolada oilalarda kitoxonlik madaniyatini rivojlantirishning ijtimoiy-pedagogik tizimi bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqildi

Maqolada shahar madaniyati, uning tarkibiy qismlari, elementlari, shaxs ma’naviy qiyofasining shakllanishi va rivojlanishi jarayonidagi muhim omillar, ularni shakllantiradigan mexanizmlar, ular keltirib chiqaradigan natijalar, shu bilan birga, ular bilan bog‘liq taklif va tavsiyalar to‘g‘risida fikr yuritiladi.

Maqolada maktabgacha ta’lim muassasalarida yetakchi va ilg‘or rahbarlikni amalga oshirish, zamonaviy talablarga mos ravishda tashkilotchi va rahbar bo‘lib shakllanish, ma’muriy-boshqaruv vazifalarini tezkor va to‘g‘ri bajarish, boshqaruv qarorlarini qabul qilish madaniyatini o‘zlashtirish, innovatsion faoliyatni rivojlantirish hamda rahbarning kasbiy-pedagogik tajribasini oshirish masalalari yoritib berilgan.

Himoya sifatida oilaga boʻlgan ehtiyoj bolada musiqani oʻrganish jarayonida yuzaga keladigan salbiy vaziyatlarda paydo boʻlishi mumkin. Oʻz navbatida, agar bir tomondan, oilada bolaning musiqaga boʻlgan qiziqishi hisobga olinmasa va uning musiqa ta’limiga boʻlgan ehtiyoji qondirilmasa, uydagi muhit ham bola uchun hissiy va psixologik noqulaylik manbayi boʻlishi mumkin. Boshqa tomondan, agar bolaga musiqa oʻrgatish toʻg‘risidagi qaror oilada uning qiziqishlari va istaklarini hisobga olmagan holda qabul qilinsa, bolada dastlabki motivlar soʻnishiga olib keladi. Shundan kelib chiqib, mazkur maqolada shaxsda musiqa madaniyatini shakllantirishda zamonaviy oila funksiyalarining ahamiyati haqida soʻz yuritiladi

Tolerantlik tushunchasi ko‘p asrlar davomida shakllangan bo‘lib, bu jarayon hozirgi kungacha davom etmoqda. Turli ma’lumot manbalari bizga ushbu so‘zning turfa ta’riflarini beradi, ba’zida hatto bir-biriga zid keladi. Odamlar orasida bu boradagi fikrlar ham har xil. Ba’zilar bag‘rikenglik dunyo tinchligining kaliti va baxtli kelajak poydevori, deb hisoblaydi. Boshqalar esa bag‘rikenglik faqat befarqlik va vijdonsizlikni yashirish, degan haqiqat tarafdorlari hisoblanadi

Maqolada XXI asr tezkor axborotlar almashinuvi sifatida uning turli ko‘rinishlari, raqamli iqtisodiyotning rivojlanishi, xalqaro biznesning taraqqiyoti, media ta’limning yaxshilanishi
bilan birga boshqa ko‘plab sohalardagi jiddiy o‘zgarishlar, bu kabi taraqqiyot haqli ravishda global internet mahsuli ekanligi, global axborot olami o‘zining ijobiy yutuqlari bilan birgalikda keng axborot iste’molchilari sanalmish yoshlarning ma’naviy dunyoqarashi va madaniyatidagi salbiy o‘zgarishlarning avj olishiga sabab bo‘layotganiga to‘xtalib o‘tilgan.

Ushbu ishda maktab o‘quv dasturlarida huquqiy bilimlarning o‘rni va mazmuni tahlil qilinadi. Tadqiqotda huquqiy tarbiyaning uzluksizligi, fanlararo integratsiya orqali o‘quvchilarda huquqiy ong, mas’uliyat va ijtimoiy faollikni shakllantirish masalalari yoritiladi. Shuningdek, boshlang‘ich, o‘rta va yuqori sinflarda huquqiy tushunchalarning berilish bosqichlari, ularning ta’lim jarayonidagi ahamiyati va yoshlar huquqiy madaniyatini rivojlantirishdagi roli ilmiy asosda ko‘rib chiqiladi.

Ushbu maqolada ayollarning jamiyatdagi o‘rni, pedagogika tarixida xotinqizlarning ta’lim-tarbiya jarayonidagi o‘rni va ahamiyati haqida ilmiy asosga ega bo‘lgan ma’lumotlar keltirilgan bo‘lib, bu ma’lumotlar tarixiy manbalarni hamda adabiyotlarni chuqur o‘rganib, tahlil qilingan. Mamlakatimiz ta’lim muassasalarida O‘rta Osiyo xalqlarining o‘tmishini o‘rganish va unda ayollarning tutgan o‘rni, maqomi va albatta, ma’rifati darajasini aniqlash o‘sha davrning madaniyati hamda ma’naviyati darajasini ham belgilashga zamin yaratadi.

Ushbu maqolada mahalla fuqarolar yig‘inlari raislari, o‘rinbosarlari va mutaxassislarining kasbiy kompetentligi va uning o‘ziga xos xususiyatlari, ular egallashi lozim bo‘lgan bilim, malaka va ko‘nikmalar ilmiy-nazariy jihatdan ochib berilgan

Ushbu maqolada oilaviy nizolarning oldini olishda erkak kishining tutgan o‘rni va mas’uliyati yoritiladi. Oilada sog‘lom muhitni ta’minlash, nizolarni bartaraf etish va farovonlikni mustahkamlashda erkakning hissasi beqiyos ekani ta’kidlanadi. Maqolada erkakning rahbarlik, sabrtoqat, muloqot madaniyati va mas’uliyatli qarorlar qabul qilishdagi roli psixologik, ijtimoiy va axloqiy
jihatdan tahlil etiladi. Muallif tomonidan oilaviy nizolarning oldini olishda erkak kishining roli haqida nazariy ma’lumotlar bayon etilgan bo‘lib, bu mavzuga oid asosiy tushunchalar, ilmiy yondashuvlar va o‘zbek olimlarining qarashlari keltiriladi. Shuningdek, oilaviy barqarorlikni ta’minlashda erkaklarning faol ishtiroki zarurligi ilmiy-nazariy va amaliy misollar asosida asoslab beriladi.

Maqolada “qadriyat” tushunchasi inson dunyoqarashining asosi sifatida, uning turli davrlardagi (antik davr, о ‘rta asrlar, uyg ‘onish davri, yangi davr, bozor munosabatlari davri) talqini va mazmuni, “qadriyat” tushunchasining jihatlari, an’anaviy qadriyatlarning jamiyatdagi о ‘rni tahlil qilingan.

Oilaviy muloqot hamisha oilaviy munosabatlar ichida eng muhim va dolzarb masala hisoblanadi. Ushbu maqolada ham muloqotning, muloqot madaniyatining ijitmoiy-pdeagogik jihatlariga e’tibor qaratilgan. Bu borada mamalakatimiz olimlarining fikrlari ham tahlilga tortilgan.

Ushbu maqolada XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Turkistonda jadidchilik harakatining vujudga kelishi, uning asosiy maqsad va vazifalari, shuningdek, mintaqadagi siyosiy va ma’rifiy o‘zgarishlarga ta’siri tahlil qilinadi. Jadidlar Turkistonni ilm-fan, ta’lim va madaniyat orqali rivojlantirishga intilganlar, ularning harakati ma’rifiy ongni yuksaltirish va milliy davlat qurish jarayoniga katta hissa qo‘shgan. Maqolada jadidlarning Turkiston jamiyatidagi siyosiy erkinlik va ijtimoiy adolat uchun kurashlari ham yoritiladi.

Ushbu maqolada kitob mutolaasining tarixiy asoslari, bugungi kundagi kitobxonlik ko‘rsatkichlari va uning jahon davlatlari bilan qiyosiy tahlili berilgan. Bundan tashqari, milliy va xorijiy tajribalarga asoslangan holda oila, maktab, mahalla va ommaviy axborot vositalari hamkorligi orqali o‘smir yoshlarda kitobxonlik malakalarini rivojlantirish masalalariga doir metodik tavsiyalar berilgan.