Maqolada avlodlar almashinuvining tarixiy jarayonida madaniyatni saqlash muhimligiga e’tibor qaratiladi. Madaniyat va ta’lim o‘rtasidagi uzviy bog‘liqlik ta’kidlangan. Jamiyatning asosiy tarkibiy qismi, oiladagi avlodlararo munosabatlardagi ziddiyatlar, avlodlar o‘rtasidagi qo‘llabquvvatlash
va barqarorlik shartlari ko‘rib chiqiladi. Avlodlararo munosabatlar muammosi oilalar tinchligi, mustahkamligi bilan chambarchas bog‘liq. Avlodlar o‘rtasidagi munosabatlarning yaqinligi oilani tashkil qiladi, oila birgalikda jamiyat quradi, avlodlar o‘rtasidagi munosabatlar, jamiyat va oilaning o‘zaro bog‘liqligi ifodalanadi. Barcha ijtimoiy institutlarda avlodlararo munosabatlar va madaniy muhitni tashkil etish muammolari muhokama qilinadi.

Ushbu maqolada oila va undagi shaxslararo munosabatlar, oilaviy munosabatlarni barqarorlashtirishning psixologik shartlari, munosabatlar tizimida muloqotning inson ehtiyojlaridagi ahamiyati, oilaviy munosabatlarning turlari, bolalar xulq-atvorini shakllantirishda ota-ona munosabatlarining ta’siri, bolaning hissiy muvozanati va ruhiy salomatligining muhim ahamiyatli tomonlari, oilaviy muhitning barqarorligi, shuningdek, zamonaviy ota-onalar bolani moddiy farovonlik bilan ta’minlashdagi harakatlarining qay darajada afzalliklari (ota-onalar bolalarni moddiy qoʻllabquvvatlashlari) hozirgi kunda bu muammolarning xususiyatlari psixologik tomonlari oʻrganiladi va dolzarb masalalar sifatida tahlil qilinadi.

Maqolada oilaviy munosabatlar va tarbiya uslublarining bolalarda ijodiy tafakkurni rivojlantirishga ko‘rsatadigan ta’siri ko‘rib chiqiladi. Ijodiy qobiliyatlarni shakllantirishda oilaviy muhit, tarbiyaviy yondashuvlar hamda ota-onalar va bolalar o‘rtasidagi munosabatlar tabiati tahlil qilinadi. Oilaviy tarbiyaning turli xil uslublari – avtoritar, haddan tashqari g‘amxo‘rlik (giperg‘amxo‘rlik), hamkorlik va boshqalar, shuningdek, ularning bola xulq-atvoriga ta’siri tasvirlanadi. Hissiy yaqinlikning yetishmasligi va shafqatsiz munosabatning salbiy oqibatlari, jumladan, tajovuzkor xatti-harakatlar va ijodiy fikrlash darajasining pasayishiga alohida e’tibor qaratiladi.

XX asrning oxiriga kelib jamiyatni modernizatsiya qilish tendensiyalari dunyoning sanoati rivojlangan mamlakatlarida koʻp bolali oilalarning yoʻq qilinishiga yordam berdi va oilaviy sivilizatsiya inqirozi boshlandi. Oila iqtisodiy, ijtimoiy, psixologik va jismoniy xavfsizlikni va uning a’zolari uchun murakkab ijtimoiy-madaniy hodisani ifodalaydi. Oilaning oʻziga xosligi shundaki, u inson hayotining deyarli barcha jabhalarini qamrab oladi va ijtimoiy amaliyotning barcha darajalariga etadi. Taraqqiyotning hozirgi bosqichida koʻp bolali oila ijtimoiy institut sifatida oilaga nisbatan ijtimoiy-iqtisodiy va ijtimoiy sharoit, qadriyatlar va ustuvorliklarning oʻzgarishi natijasida yuzaga
kelgan inqiroz holatida ekanligi haqidagi qarashlar mavjud.

Ayollarning erkaklar bilan tengligiga erishish borasidagi muayyan yutuqlarga qaramasdan, ba’zi jamiyatlardagi ayollar uchun haqiqiy tenglik hali-hamon orzuligicha qolib kelmoqda. Ushbu maqolada ayollarga nisbatan ijtimoiy munosabatlarning tarixiy ildizlari haqida haqida fikr yuritiladi.

Maqolada oilaviy munosabatlar, oilada o‘smirlarning zo‘ravonlikka moyil bo‘lishi omillari, oilaviy munosabatlarning bola tarbiyasidagi o‘rni haqida keltirib o‘tilgan.

Ushbu maqolada oilaviy munosabatlar va er-xotin rollari to‘g‘risidagi xorijiy mamlakatlar tajribalari o‘rganilgan. Mazkur tadqiqotlar xorijiy mamlakatlardagi turmush tarzi va ijtimoiy-iqtisodiy omillar asosida tanlangan. Oilaviy munosabatlarga ta’sir qiluvchi omillar ham qisqacha ko‘rib chiqilgan.

Maqola o‘smirlarning emotsional rivojlanishiga va agressivlikka moyilligiga oilaviy munosabatlar va ota-onalar tarbiya uslublarining ta’sirini tahlil qilishga bag‘ishlangan. Maqolada sog‘lom emotsional va ijtimoiy kompetensiyalarni rivojlantirish uchun oiladagi muhit, tarbiyaviy, shuningdek, ota-onalar va bolalar o‘rtasidagi munosabatlarning ahamiyati ko‘rib chiqilgan. Muallif oilaviy tarbiyaning avtoritar, haddan tashqari g‘amxo‘r, sheriklik va boshqa turli uslublari va ularning bola xatti-harakatlariga ta’sirini izohlaydi. Shuningdek, u emotsional yaqinlik va suiste’mollikning yetishmasligi o‘smirlarda agressiv va deviant xatti-harakatlarga olib kelishi mumkinligini ta’kidlaydi. Maqolada oilaviy vaziyat, tarbiya turlari va ularning bolaning shaxsiy rivojlanishi va jamiyatga moslashishiga ta’siri bilan bog‘liq asosiy jihatlar yoritilgan. Agressiyaning oldini olish va oilada uyg‘un o‘zaro munosabatlarni yaratish uchun kompleks yondashuv taklif etilgan

Maqola ota-onalar va bolalar oʻrtasidagi munosabatlar muammosiga bagʻishlangan. Oilada bola va ota-onalar oʻrtasidagi munosabatlar, farzand tarbiyasi, ikki tur vakillarining muloqot masalalari, yuzasida Sharq mutafakkirlari fikrlari va qarashlari, bikaryer oilalarda ota-onalar va bolalar oʻrtasidagi munosabatlarning oʻziga xos xususiyatlari tahlil qilingan. Bugungi kunda oiladek ta’sirchan ijtimoiy institut orqali bolalarni qadriyatlarga nisbatan e’tiqodni shakllantirish, va shu orqali oilaga nisbatan ijobiy-axloqiy munosabatlarni hosil qilish kabi dolzarb masalalar tahlil qilinadi.

Ushbu maqolada oilaviy nizoning ta’rifi, kelishmovchiliklarning kelib chiqish sabablari va nizolarni hal etishning sinalgan usullari ko‘rib chiqilgan hamda mahalla faollari uchun ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Maqolada oila a’zolari o‘rtasidagi munosabatlarning mustahkamligi jamiyat barqarorligining muhim omili ekanligi ta’kidlanadi. Oilaviy munosabatlarning o‘ziga xos xususiyatlari, ularga ta’sir etuvchi omillar tahlil qilinadi. Shuningdek, maqolada oila a’zolari o‘rtasidagi ijobiy munosabatlarni shakllantirish va mustahkamlashga qaratilgan ijtimoiy-pedagogik faoliyatning mohiyati, maqsadi, vazifalari va asosiy yo‘nalishlari yoritib beriladi. Oila bilan ishlashda ijtimoiy pedagoglarning roli, qo‘llanadigan metod va texnologiyalar ko‘rib chiqiladi

Oilaviy muloqot hamisha oilaviy munosabatlar ichida eng muhim va dolzarb masala hisoblanadi. Ushbu maqolada ham muloqotning, muloqot madaniyatining ijitmoiy-pdeagogik jihatlariga e’tibor qaratilgan. Bu borada mamalakatimiz olimlarining fikrlari ham tahlilga tortilgan.

Maqolada o‘zbek psixologlari tomonidan oilalardagi er-xotinning emotsional munosabatlarini o‘rganish asosida o‘tkazilgan tadqiqot natijalari taqdim etilgan. Bundan tashqari, maqolada er-xotinning oilaviy shaxslararo munosabatlarining barqarorligini ta’minlashda o‘zaro hurmat va bir-birini tushunish hamda juftlik orasidagi ishonch va muammolar ochib berilgan.

Zamonaviy mehnat migratsiyasi migrantlar oqimining koʻpayishi, ayollar va bolalar sonining ortishi, yangi mehnat migratsiyasini qamrab olish kabi jihatlar bilan ajralib turadi. XXI asrda migratsiya va mehnat migratsiyasi masalalari bilan bir qatorda migratsiyaning oilalar farovonligiga ta’siri muammosi ham oʻz dolzarbligini namoyon etmoqda. Maqolada migratsiya jarayoni psixologik va ijtimoiy jihatdan tahlil qilinib, oilalar barqarorligida migratsion munosabatlarning oʻrni boʻyicha amalga oshirilgan tadqiqot natijalari havola etiladi

Mazkur maqolada axloqiy tarbiya, yoshlarni tarbiyalash metodlari va shakllarini ishlab chiqish bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar, tarixiy manbalarda ta’lim-tarbiya sohasining ta’limiyaxloqiy yo‘nalishida yozilgan ko‘plab asarlar tahlili, ularning mazmun-mohiyatini yoshlarga singdirish, shu bilan birga yoshlarning Vatanga muhabbat tuyg‘ularini tarbiyalash, mehnatni qadrlashga o‘rgatish, tengdoshlariga bo‘lgan madaniy munosabatlarni rivojlantirish, shaxs sifatidagi nuqtayi nazarini qaror toptirish yo‘nalishlari belgilab berilgan.

Ijtimoiy-hissiy intellekt zamonaviy ta’limning ajralmas qismiga aylangan. Hissiy intellekt – o‘zini tushunish va boshqa odamlar bilan sog‘lom munosabatlar o‘rnatishga yordam beradigan ko‘nikmalarni shakllantirish.

Mazkur maqolada oilaviy nizolarning inson mehnat unumdorligiga ta’siri har tomonlama tahlil qilingan. Oilaviy muammolarning xodimlar psixologik holati, fiziologik salomatligi va xulq-atvoriga qanday ta’sir koʻrsatishi keng yoritilgan. Shuningdek, bu kabi salbiy ta’sirlarni kamaytirish maqsadida tashkilotlarda psixologik yordam xizmati tashkil etish, ish-hayot muvozanatini ta’minlash, xodimlarda stressni boshqarish koʻnikmalarini rivojlantirish boʻyicha aniq takliflar ilgari surilgan. Shu bilan birga, oilaviy munosabatlar psixologiyasini chuqur oʻrganish uchun zamonaviy, elektron test platformalarini yaratish zarurligi ta’kidlangan. Maqolada oilaviy muammolar va mehnat unumdorligi oʻrtasidagi murakkab bogʻliqlikning ochib berilishi hamda muammoni hal qilish boʻyicha amaliy tavsiyalar taqdim etilgan.

Ushbu maqolada ota-ona munosabatlarining o‘smirlar psixologik salomatligiga ta’sirini o‘rganish maqsadida adabiyotlar tahlili amalga oshirilgan. Unda ota-onalar o‘rtasidagi ziddiyatning bolalar ruhiy rivojlanishiga ta’siri qisqa muddatli va uzoq muddatli turlar bo‘yicha tavsiflangan. Xususan, ota-onalar tomonidan tanlangan tarbiya usullari bolalarning o‘z-o‘ziga baho berishi, qadrlashi, boshqalar bilan munosabatlar o‘rnatishi, hissiy va psixologik shakllanishiga juda katta ta’sir ko‘rsatishi aniqlangan.

Maqolada oila va oilaviy tarbiya uslublarini bola shaxsining kamolga yetishidagi o‘rni va ahamiyati ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, oilaviy tarbiyaning bola shaxsida deviant xulqatvorni shakllantirishning asosiy omillari ochib berilgan. Ayniqsa, oiladagi ota-ona avtoriteti, tarbiya jarayonida qo‘llaniladigan usul va uslublarining o‘smir shaxsida deviant xulq-atvorni shakllantirishiga doir ilmiy nazariy ma’lumotlarning tahlillari keltirilgan.

Ushbu maqolada yosh oilalarda er-xotin munosabatlaridagi nizolarning psixologik xususiyatlari, ularning kelib chiqish sabablari va oqibatlari atroflicha yoritiladi. K.Tomasning shaxslararo munosabatlar metodikasi asosida Jizzax viloyatida o‘tkazilgan empirik tadqiqot yordamida shahar va qishloq respondentlari o‘rtasidagi qator tafovutlar aniqlandi. Natijalar urbanizatsiya va jinsiy rol ziddiyatlarining nizolarni kuchaytirishini ko‘rsatib, uning yechimi sifatida oilaviy psixologiya markazlari, treninglar va profilaktik maslahatlar orqali bartaraf etish yo‘llari ko‘rsatiladi.

Oila jamiyatning kichik ajralmas bo‘g‘ini sifatida nafaqat unda yashovchilarning ruhiy va ijtimoiy barkamolligiga ta’sir qiladi balki jamiyat farovonligini ta’minlashga ham ta’sir ko‘rsatadi. Biroq bunga to‘siq bo‘luvchi bir necha muammolar oila mustahkamligiga putur yetkazadi. Ulardan eng asosiysi er-xotin o‘rtasidagi ziddiyatlardir. Ushbu maqolada oilada er-xotin munosabatlaridagi ziddiyatlar va ularning ijtimoiy-psixologik tahlili yoritilgan hamda ularga yechimlar taklif etilgan.